“ေပါက္ကရေလးဆယ္" ေတြႀကီးစိုးေနတဲ့ Post-Truth ေအာက္က မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ကမာၻႀကီး (၂)

 

Hla Oo

 

“ေပါက္ကရေလးဆယ္" ေတြႀကီးစိုးေနတဲ့ Post-Truth ေအာက္က မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ကမာၻႀကီး (၂)

Post-Truth ေခတ္မွာ ေနရာယူ လာၾကတဲ့“ေပါက္ကရေလးဆယ္ " ေတြရဲ႕ ပါဝါေတြေၾကာင့္ ၂၀၁၆ အေမရိကန္ သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္ အႏိုင္ရခဲ့တဲ့ အေျခအေနနဲ႔ ယူႏိုက္တက္ ပင္းဒမ္း (UK) ကို ဥေရာပသမဂၢက ထြက္ခြါ ခဲ့ေစခဲ့တဲ့ ဆႏၵခံယူ အဆုံးအျဖတ္ေပးခဲ့တဲ့ Brexit ပြဲေတြဟာ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ကမာၻႀကီးမွာ လတ္တေလာ ဘာေတြျဖစ္ ခဲ့တယ္ ဆိုတာကို သက္ေသ သာဓက အျဖစ္ စံထားေျပာရမဲ့ အေၾကာင္းေတြ ျဖစ္လာၾကပါတယ္။

Oxford English Dictionary (OED) ရဲ႕ Word of the year 2016 အျဖစ္ Post-Truth ကိုေ႐ြးခ်ယ္ ေဖာ္ျပတဲ့အထိ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး Post-Truth ကို ထင္ဟပ္ေအာင္ “ေပါက္ကရေလးဆယ္"ကို အမ်ိဳးစုံေအာင္ ေျပာတတ္တဲ့ အေမရိကန္ သမၼတ" ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္" အေၾကာင္း အဓိကထားၿပီး ေျပာပါ့မယ္။ ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္ ကို ေပါက္ကရေလးဆယ္ စပါယ္ရွယ္လစ္စ္ လို႔ေျပာၾကသလို ေပါက္ကရေလးဆယ္ ေျပာတတ္တဲ့သူထဲက အထင္ရွား ဆုံး ျပပါဆိုရင္လည္း ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္ကိုပဲ ေ႐ြးခ်ယ္ ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ဘဝတေလွ်ာက္မွာ ဒီလိုေတြ ေျပာလာ တာၾကာၿပီျဖစ္ေပမဲ့ ႏိုင္ငံေရး ေလာကကို ဝင္ေရာက္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ သူ႔အေၾကာင္း လူသိပိုမ်ားလာၿပီး သူ႔ရဲ႕ “ေပါက္ကရေလးဆယ္" ေတြကိုလည္း အားလုံး ျမင္ရ၊ၾကားရေတာ့ တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လည္း CNN မွ သတင္းတင္ဆက္သူ Fareed Zakaria က သမၼတႀကီး ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္ဟာ အေၾကာင္း အရာ တခုခုရဲ႕ အမွန္နဲ႔အမွားကို စိတ္ဝင္စားသူ မဟုတ္ပါဘူး။ သူ႔ဘဝ တေလွ်ာက္မွာ “ေပါက္ကရေလးဆယ္” နဲ႔ပဲ အခ်ိန္ကုန္ လာခဲ့ၿပီး “ေပါက္ကရေလးဆယ္”နဲ႔ပဲ အေတာ္မ်ားမ်ားကို ေက်ာ္ျဖတ္လာခဲ့ပုံ ရပါတယ္။ အခုလည္း “ေပါက္ကရေလးဆယ္" ေတြေျပာၿပီး အေမရိကန္သမၼတ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီကေန႔မွာ “ေပါက္ကရေလးဆယ္" ေျပာတာေတြ အလုပ္မျဖစ္ဘူး လို႔ေျပာဖို႔ အင္မတန္ခက္သြားၿပီလို႔ ဆိုထားပါတယ္။

ေဒၚနယ္ထရမ့္ အေမရိကန္သမၼတ တေယာက္အျဖစ္ ေ႐ြးခ်ယ္တင္ေျမာက္ ခံရတာဟာ သူ႔ရဲ႕အခုလို “ေပါက္ကရေလးဆယ္” ေတြေျပာတာ တခုထဲနဲ႔ မဟုတ္ပါဘူး။ အေမရိကန္ရဲ႕ ေရေပၚစီႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို စိတ္ကုန္ေနတဲ့ အခ်က္ေတြရယ္၊ လူလတ္တန္းစားအေမရိကန္ လူျဖဴေတြရဲ႕ ဝင္ေငြေတြ၊ လူေနမႈဘဝေတြ႕ တိုးတက္မႈ ရွိမလာပဲ ရပ္တံ့ေနတာေတြ၊ ၿပိဳင္ဖက္ ဟီလာရီကလင္တန္ရဲ႕ ႐ိုးသားမႈမရွိတဲ့ အျပဳအမူေတြအပါအဝင္၊ အမ်ိဳးသမီး ျဖစ္ေနတဲ့ ဟီလာရီကို အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ သမၼတ တေယာက္ေ႐ြးခ်ယ္ တင္ေျမာက္ဖို႔ အေမရိကန္လူျဖဴအမ်ားစုက လက္တြန႔္ေန ခဲ့တာမ်ိဳးေတြ စသျဖင့္ အေၾကာင္းမ်ိဳးစုံပါဝင္ၾကပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ ေဒၚနယ္ထရမ့္ တေယာက္ “ေပါက္ကရေလးဆယ္" ေတြေျပာၿပီး ဘယ္လိုသမၼတျဖစ္ လာတာလည္း ဆိုတာ အားလုံးစိတ္ဝင္စားၾကမွာပါ။ “ေပါက္ကရေလးဆယ္” ေျပာတယ္ဆိုတာနဲ႔ လိမ္ညာေျပာတယ္ဆိုတာ အဓိပၸါယ္ ကြဲျပား ပါတယ္။ အေၾကာင္းအရာတခုခုကို လိမ္ညာ ေျပာတဲ့သူဟာ သူကိုယ္တိုင္ တဖက္သားကို ရည္႐ြယ္ခ်က္ရွိရွိ အမွားကို အမွန္ျဖစ္ေအာင္ အခိုင္အမာ လိမ္ညာေျပာေနမွန္း ကိုယ့္ကို ကိုယ္ နားလည္သိရွိၿပီးသားပါ။

“ေပါက္ကရေလးဆယ္” ေျပာတဲ့သူၾကေတာ့ သူအခိုင္အမာေျပာဆိုတဲ့ အေၾကာင္းကိစၥ တခုခုဟာ ျဖစ္ရပ္မွန္လား၊ မွားယြင္းတဲ့ ျဖစ္ရပ္လား ဆိုတာကို ဂ႐ုမစိုက္ေတာ့ပါဘူး။ သူ႔ရဲ႕ ရည္႐ြယ္ခ်က္ ပန္းတိုင္က အျဖစ္မွန္ေတြ၊ အမွန္တရားေတြကို သတင္းေပး တာထက္ သူေျပာတာကို နားစြင့္ေနၾကတဲ့ သူ႔ရဲ႕ပရိသတ္ (သို႔) သူ႔ကို ေထာက္ခံတဲ့သူေတြရဲ႕ ယုံၾကည္ခ်က္ေတြ၊ သူတိုရဲ႕ အျမင္သေဘာထားေတြကို ပုံေဖာ္ေပးဖို႔အတြက္ ရင္ဘတ္ကို ထိေစမဲ့ စကားေတြ၊ အမူအရာေတြ၊ တုံ႔ျပန္မႈေတြကို ပီပီျပင္ျပင္ ေျပာျပ၊သ႐ုပ္ေဆာင္ျပၿပီး သူတို႔ အားလုံးကို ဖမ္းစားထားဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘီလီယံနာ သူေဌးနဲ႔ TV စတားျဖစ္တဲ့ ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္ဟာ ဒီလိုကိစၥမ်ိဳးမွာ အင္မတန္ ကြၽမ္းက်င္ၿပီး အင္မတန္ ပါးေရနပ္ေရရွိသူပါ။

Post-Truth ႀကီးစိုးေနတဲ့ အခုလို ကာလမွာ လူအမ်ားစုဟာ အမွန္တရားကို အေလးအနက္ မထားၾကေတာ့ပဲ သူတို႔ရဲ႕ စိတ္ခံစားမႈနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ တဦးခ်င္း ယုံၾကည္ခ်က္ေတြကိုပဲ အမွန္လို႔ ပိုၿပီး ထင္ျမင္ လာၾကတာျဖစ္တဲ့ အတြက္ ေဒၚနယ္ထရမ့္ရဲ႕" ေပါက္ကရေလးဆယ္" မဲဆြယ္ စကားေတြဟာ သူ႔ဖက္ကို တိမ္းၫႊတ္ဖို႔ျဖစ္လာပါတယ္။ မွားတယ္လို႔လည္း မဆိုႏိုင္တဲ့ ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္ရဲ႕ "ေပါက္ကရေလးဆယ္" မဲဆြယ္ စကားေတြဟာ အမွန္တရားနဲ႔ အလွမ္းေဝး ေနေပမဲ့ မဲဆႏၵရွင္ အေမရိကန္ ုျပည္သူ လူလတ္တန္းစား လူျဖဴေတြ အမ်ားစုရဲ႕ စိတ္ခံစားမႈကို အရွိန္ အဟုန္ ျပင္းျပင္းနဲ ႔ ႐ိုက္ခတ္ခဲ့လို႔ ,ေခတ္စကားနဲ႔ ေျပာရင္ Heart ထိသြားလို႔ သူတို႔ အားလုံး ထရမ့္ မွ ထရမ့္ ျဖစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ထရမ့္ ရဲ႕ "ေပါက္ကရေလးဆယ္ ဘယ္ေလာက္အထိ အလုပ္ျဖစ္ခဲ့သလဲ ဆိုရင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အနီးမွာ သူေျပာခဲ့တဲ့ စကားေတြက သက္ေသထူ ေနပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ "သူ႔အေနနဲ႔ ဒီအခ်ိန္အတြင္း 5th Avenue မွာ လမ္းေလွ်ာက္သြားေနတဲ့ လူတေယာက္ကို ေသနတ္နဲ႔ ပစ္ခဲ့ရင္ေတာင္ သူ႔ကို မဲေပးမဲ့သူေတြဟာ သူ႔အေပၚ မဲေပးဖို႔ စိတ္ေျပာင္းသြားမွာ မဟုတ္ဘူး"ဆိုတာပါ။

အေမရိကန္သမၼတ ေ႐ြးခ်ယ္ယွဥ္ၿပိဳင္ရတဲ့ ပြဲေတြမွာ ႏွစ္ၿမိဳ႕စရာမရွိတာေတြ၊၊ မ႐ိုးသားမႈေတြ ႀကဳံေတြရတာ အဆန္းေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ၁၈၀၀ ခုႏွစ္ အေမရိကန္ သမၼတ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ၿပိဳင္ဖက္ ဂြၽန္အဒမ္စ္ကို ေထာက္ခံတဲ့သူေတြဟာ ဂ်က္ဖာဆန္ကို လူသတ္သမား၊ ဓါးျပ၊ မုဒိန္းေကာင္၊ စသျဖင့္ ရစရာမရွိေအာင္ ေျပာဆိုခဲ့ၾကၿပီး ဂ်က္ဖာဆန္ကို ေထာက္ခံတဲ့ သူေတြၾကေတာ့ ဂြၽန္အဒမ္ကို “အင္မတန္႐ိုင္းစိုင္းတဲ့ ေၾကာင္သူေတာ္”၊ ႏွစ္ဖက္ခြၽန္ စသျဖင့္ မဟုတ္တမ္းတရားေတြ နဲ႔ အျပန္အလွန္စြပ္စြဲ ခဲ့ၾကပါတယ္။

မ်က္ေမွာက္ အေမရိကန္သမၼတ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ကမ္းပိန္းေတြကေတာ့ တေယာက္နဲ႔ တေယာက္ အေတာ မသတ္ႏိုင္ေအာင္ ပစ္မွတ္ထား တိုက္ခိုက္ဖို႔ အကုန္အက် မ်ားတဲ့ နည္းလမ္းေတြျဖစ္တဲ့ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားက တဆင့္ ေၾကာ္ျငာတာေတြ၊ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ကမ္းပိန္းမွာ Political Action Committee (PAC) ေတြလို အဖြဲ႕အစည္းေတြ ဖြဲ႕ၿပီး ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ သုံးစြဲဖို႔ ပါတီရံပုံေငြရေအာင္ ပါတီဝင္ေတြ ဆီက လႈုဒါန္းထည့္ဝင္ေငြ ေကာက္ခံတာေတြ၊ ေငြေၾကး သုံးစြဲတာေတြကို ျမႇင့္တင္ၿပီး ၿပိဳင္ဖက္အေပၚ အသာစီး ရေအာင္ လုပ္တာေတြ၊ အႏိုင္ရေအာင္ ႀကိဳးစား တာေတြအျပင္၊ ၿပိဳင္ဖက္ကို ကိုယ္စား စိတ္အေႏွာက္ အယွက္ျဖစ္ေအာင္ တိုက္စစ္ဆင္ တာေတြက အစ ပါဝင္ပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ သမၼတေဟာင္း "ဘာရက္အိုဘားမား" ဟာ အေမရိကန္မွာ ေမြးဖြားခဲ့တာမဟုတ္ဘူး ဆိုတဲ့ ပူးေပါင္း လုပ္ႀကံတဲ့ သတင္းကို ႏွစ္အေတာ္တန္ ၾကာတဲ့သည္အထိ ေျပာဆိုခဲ့တာ လက္ရွိ အေမရိကန္ သမၼတႀကီးေဒၚနယ္လ္ထရမ့္" ပါ။ "အိုဘားမား"သည္ အေမရိကန္မွာ ေမြးတာမဟုတ္" ဆိုတဲ့ ဒီ Birther movement မွာ ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္ဟာ ၂၀၁၁ ကေန ၂၀၁၆ စက္တင္ဘာလ ေလာက္အထိ ေဝ့လည္ေၾကာင္ပါတ္ နည္းမ်ိဳးစုံနဲ႔ လႈပ္ရွားခဲ့သူပါ။ ဒါေပမဲ့ "ထရမ့္" ရဲ႕ ပစ္မွတ္က တခုတည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီ လူမ်ိဳးေရး၊ အသားအေရာင္ခြဲျခားတဲ့ Birther movement ကို" ဟီလ္လာရီကလင္တန္" က ၂၀၀၈ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီတြင္းေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ စတင္လႈပ္ရွားခဲ့တယ္လို႔ စြပ္စြဲေျပာၾကား ခဲ့ပါတယ္။ သက္ေသ အေထာက္အထား မရွိတဲ့ ဒီစြပ္စြဲခ်က္ကို "ဟီလ္လာရီကလင္တန္"ရဲ႕ ကမ္းပိန္းမန္ေနဂ်ာက ဒီလုပ္ႀကံဇာတ္ ကို ျပန္ရုပ္သိမ္းဖို႔ ေတာင္းဆိုခဲ့ၿပီး၊ ထရမ့္ ရဲ႕ လုပ္ရပ္ဟာ အင္မတန္ ရွက္ဖြယ္ လုပ္ရပ္ျဖစ္ တယ္လို႔ ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၁ မွာ အိုဘားမား ဟာ သူ႔ရဲ႕ ေမြးစာရင္း အစစ္ကို ျပခဲ့ေပမဲ့ ထရမ့္ဟာ အံ့ၾသစရာ ေကာင္းေလာက္ ေအာင္ အဲဒီ ၂၀၁၁ ကစၿပီး ၂၀၁၆ အထိ အဲဒီအခ်ိန္ (၅) ႏွစ္အတြင္း အိုဘားမားအေပၚ လူမ်ိဳးေရး၊ အသားအေရာင္ ခြဲျခားတဲ့ သူ႔ရဲ႕ လုပ္ႀကံ သတင္းကို mainstream media ေတြမွာ ေဖာ္ျပဖို႔ "ေပါက္ကရေလးဆယ္" ေျပာခဲ့ သူပါ။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မတိုင္မီေလး ၂၀၁၆ စက္တင္ဘာလ အတြင္းေရာက္မွသာ အိုဘားမားဟာ အေမရိကန္မွာ ေမြးဖြားခဲ့သူ ဆိုတာကို သူယုံၾကည္တယ္လို႔ ေျပာၿပီး သူ အိုဘားမားကို စြပ္စြဲခဲ့တာေတြ အတြက္ ေတာင္းပန္စကား တခြန္းေတာင္ မဟခဲ့သူပါ။ ဒါကေတာ့ ထရမ့္ရဲ႕ Conspiracy theories ထဲကတခုပါ။

ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ ပုံႀကီးခ်ဲ႕ၿပီး ထင္သလိုေျပာတဲ့ “ေပါက္ကရေလးဆယ္"ပါ။ အိုဘားမား ဟာ ဆီးရီးယား ဒုကၡသည္ စုစုေပါင္း (၂) သိန္း လက္ခံသြားဖို႔ သေဘာ တူညီခဲ့တယ္ဆိုၿပီး ထပ္ခါထပ္ခါ ေျပာခဲ့တာလည္း ထရမ့္ပါပဲ။ တကယ္အမွန္ လက္ခံခဲ့တာ (၁) ေသာင္း ေအာက္ မွာပဲရွိပါတယ္။ ပါတီတြင္း ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း အတြက္ ယွဥ္ျပိဳင္ပြဲမွာ အေမရိကန္ရဲ႕ အလုပ္လက္မဲ့ ဦးေရ ၄၂% ရွိတယ္လို ႔သူက ဆိုပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အလုပ္လက္မဲ့က ၅%ပါ။ မင္းသားႀကီး ထရမ့္က အလုပ္က ပင္စင္ ယူထားသူေတြ၊ အိမ္မွာပဲေနၿပီး အလုပ္ မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ တဲ့ မိဘေတြ၊ သက္ႀကီး ႐ြယ္အိုေတြ၊ နာတာရွည္ေရာဂါ သည္ေတြ၊ မသန္မစြမ္းေတြနဲ႔ အလုပ္အကိုင္ရွာေဖြေနဆဲ အလုပ္ လက္မဲ့ေတြ အားလုံးေပါင္းၿပီး အလုပ္ လက္မဲ့ဦးေရ ၄၂% ကို ဆိုလို တာပါတဲ့။ ဆိုေတာ့ သူ႔ရဲ႕ "အဆို" က မွားတယ္လို႔ ေျပာလို႔ မရေတာ့ဘူးေပါ့။ ဒီလို ဇာတ္လမ္းမ်ိဳးကိုလည္း ထရမ့္ ေျပာတတ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ရဲ႕ ေဆးဝါးကူညီေထာက္ပံ့ေရး အစီအစဥ္မွာ ေဆးဝါးေဈးႏႈံး သက္သာဖို႔ အဆိုျပဳထားတဲ့ ေပၚလစီကို ေဒၚနယ္ထရမ့္ သာမက ၿပိဳင္ဖက္ေတြျဖစ္တဲ့ ဒီမိုကရက္တစ္ ပါတီက ဟီလာရီကလင္တန္နဲ႔ ဘာနီဆန္းဒါးစ္ တို႔လည္း သေဘာတူညီ ၾကပါတယ္။ အဲဒီမွာ မင္းသားႀကီး ထရမ့္က သူ႔ၿပိဳင္ဖက္ေတြနဲ႔ မတူပဲ သူ႔အေနနဲ႔ ေဆးဝါး ေဈးႏႈန္းေတြ ကေန တႏွစ္ကို ေဒၚလာ ဘီလီယံ (၃၀၀) ေလာက္ ေခြၽတာႏိုင္တယ္ လိုဆိုပါ တယ္။ တကယ္ေတာ့ အဲဒီ ေဆးဝါး ေထာက္ပံ့ေရးစားရိတ္ တႏွစ္လုံး ကုန္က်ေငြ အားလုံးမွ ေဒၚလာ (၇၈) ဘီလီယံ ပဲရွိတာပါ။ အဲဒီမွာတင္ ဝါရွင္တန္ ပို႔စ္ သတင္း အခ်က္အလက္ မွန္မမွန္စစ္တဲ့ fact-checking blog ကေန ထရမ့္ဟာ ရယ္စရာ ေကာင္းတဲ့ မျဖစ္ႏိုင္တာေတြ ေျပာေနၿပီး ဒီကိစၥမွာ ထရမ့္ဟာ "ေရ"ကို အားလုံး ျမင္ေတြ႕ၿပီး သိေန တာေတာင္ "ဝိုင္" လို႔ ေပၚေပၚထင္ထင္ ေျပာင္က်က်ေျပာတာလို႔ ခိုင္းႏႈိင္းေျပာဆိုထားပါတယ္။

တခါ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကာလမွာ မကၠစီကိုကေန အေမရိကန္ကို တရားမဝင္ ဝင္ေရာက္ ေနထိုင္ ၾကတာေတြနဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး အေမရိကန္-မကၠစီကို နယ္စပ္တေလွ်ာက္ မိုင္အရွည္ (၂,၀၀၀) ေလာက္ကို ၿခံစည္း႐ိုး တံတိုင္း ကာရံ ရမယ္လို႔ ေႂကြးေၾကာ္တဲ့ အျပင္ အဲဒီ ကုန္က်စားရိတ္က အေမရိကန္ ေဒၚလာ (၈) ဘီလီယံေလာက္ ကုန္ႏိုင္ၿပီး ဒါကို မကၠစီကိုက အကုန္အက် ခံရမယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။ သူလည္း သမၼတ ျဖစ္လာေရာ, အေမရိကန္ရဲ႕ Homeland Security ဌါနက ထုတ္ျပန္တဲ့သတင္းမွာ ၿခံစည္း႐ိုးတံတိုင္း ကာရံစားရိတ္ဟာ ေဒၚလာ (၂၁) ဘီလီယံ ေလာက္ ကုန္လိမ့္မယ္ လို႔လည္း ဆိုေရာ ထရမ့္က သူ႔အေနနဲ႔ ၿခံစည္း႐ိုး တံတိုင္း ကာရံေရး အတြက္ ဒီဇိုင္းနဲ႔ ေငြေၾကး ညႇိႏႈန္းမႈေတြမွာ မပါဝင္ေသးတဲ့ အတြက္ ဘာမွ မသိေသး သလို ပုံစံနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ တြစ္တာမွာ ေျပာထားၿပီး သူလုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကုန္က်စားရိတ္ေတြ သက္သာလိမ့္မယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ကုန္က် စားရိတ္ကို မကၠစီကိုက ေပးရမယ္ဆိုတာ အစား လႊတ္ေတာ္မွာ ဘတ္ဂ်က္ လာေတာင္းေနပါတယ္။

ထရမ့္ရဲ႕ ထင္ရွားတဲ့ “ေပါက္ကရေလးဆယ္” အထဲမွာ လုံးဝ မမွန္ကန္တဲ့ သတင္းတခု ကေတာ့ ၂၀၀၁ မွာျဖစ္ခဲ့တဲ့ ၉/၁၁ အၾကမ္းဖက္ ကိစၥပါ။ သူက နယူးေယာ့ခ္က တြင္တာဝါ ႏွစ္ခုကို အၾကမ္းဖက္သမားေတြ တိုက္ခိုက္ ခဲ့တာေတြ အၿပီး အေမရိကန္ရဲ႕ နယူဂ်ာစီ စီးတီးမွာ ရွိတဲ့ ေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ မြတ္စလင္မ္ ေတြေအာင္ပြဲခံ ေနၾကတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ထရမ့္က သူ႔အေနနဲ႔ မြတ္စလင္မ္ ေတြေအာင္ပြဲခံ ေနၾကတယ္ ဆိုတာကို စာထဲမွာ ဖတ္ရတာမဟုတ္ပဲ တီဗြီမွာ ျမင္ေတြ႕ရတယ္လို႔ အခိုင္အမာဆိုပါတယ္။ ထုံးစံအတိုင္း မွန္မမွန္ကို fact-checking site မွာ ၉/၁၁ တိုက္ခိုက္မႈအၿပီး (၆) ရက္ အၾကာမွာ ဒီလိုအျဖစ္အပ်က္ေတြ ရွိခဲ့တာ ဟုတ္/မဟုတ္ ျပန္ရွာရပါတယ္။ တကယ္လည္း မဟုတ္ေတာ့ ဘယ္ရွာေတြ႕ ပါ့မလဲ။

ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္ အေနနဲ႔ ၂၀၁၆ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ကာလအတြင္း သူအႏိုင္ရဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ဘူးထင္ၿပီး ဒီ သမၼတ ေ႐ြးေကာက္ပြဲဟာ ဟီလာရီကလင္တန္ သမၼတျဖစ္လာေအာင္ အကြက္ဆင္ၿပီးသား ျဖစ္တယ္၊ ကုလားဖန္ထိုးၿပီးသား ျဖစ္တယ္လို႔ ေတာက္ေလွ်ာက္ ေျပာခဲ့သူပါ။ မီဒီယာေတြ ကလည္း သူ႔ဘက္မွာ မရွိေတာ့ သူ႔ကိုေ ေထာက္ခံတဲ့သူေတြကို" အခုလို ႀကီးက်ယ္ၿပီး သမိုင္းဝင္ျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ သမၼတရ ြေးေကာက္ပြဲရဲ႕ ရလာဒ္အေျဖကို ငါ့အေနနဲ႔ လုံးဝဥႆုံ လက္ခံမယ္။ ဒါေပမဲ့ ႐ိုး႐ိုး လက္ခံမွေတာ့ မဟုတ္ဘူး. တကယ္လို႔ ငါ အႏိုင္ရခဲ့မယ္ရင္ လက္ခံမွာေပါ့” ဆိုတဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ စကားနဲ႔ ခ်ည္တုပ္ၿပီး ေျပာတာျဖစ္ပါတယ္။ သေဘာက သူသာ ရႈံးခဲ့ရင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ရလာဒ္ကို လက္ခံမွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာင္က်က် ေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္။
ထရမ့္အေနနဲ႔ သူ႔အတြက္ ကံေကာင္း ေထာက္မ တဲ့အေျခအေနေတြဟာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မတိုင္မီေလးမွာ ကပ္ၿပီး ျဖစ္ခဲ့တာပါ။ အမ်ားသိၿပီးျဖစ္တဲ့ October Surprise ပါ။ဟီလာရီကလင္တန္ဟာ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးအျဖစ္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့တဲ့ ကာလေတြမွာ ကိုယ္ပိုင္ ဆာဗာသုံးၿပီး ကိုယ္ပိုင္ အီးေမးလ္ ေတြ ေပးပို႔ခဲ့တာနဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး FBI ကအရင္ စုံစမ္းစစ္ေဆး ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ FBI ဒါ႐ိုက္တာ ဂ်ိမ္းစ္ေကာ္မီက အေရးႀကီးတဲ့ သတင္းေတြမပါဝင္တဲ့ဟီလာရီကလင္တန္ရဲ႕ အီးေမးလ္ေတြကို ကိုယ္ပိုင္ဆာဗာ သုံးခဲ့တဲ့ အေပၚ သတိေပး႐ုံသာေပးၿပီး တမင္ အစိုးရရဲ႕ ဥပေဒကို ရည္႐ြယ္ခ်က္ရွိရွိ က်ဴးလြန္ေဖာက္ဖ်က္တာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ အေရးမယူခဲ့ပါဘူး။
ဒီလို FBI က ဆုံးျဖတ္ခဲ့ ေပမဲ့လည္း အဲလို ဆုံးျဖတ္မႈအေပၚ ထရမ့္က ဘဝင္မက်ပါဘူး။ ထရမ့္က သူသာ အႏိုင္ရခဲ့ရင္ အစိုးရ အထူးေရွ႕ေနဌါးဖို႔ သူ႔ရဲ႕ တရား႐ုံးခ်ဳပ္ ေရွ႕ေနကို ၫႊန္ၾကားမယ္။ ၿပီးရင္ ဟီလာရီကို တရားစြဲဆိုၿပီး ေထာင္ခ်ျပစ္မယ္လို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ FBI ကေတာင္ အျပစ္ မရွိဘူးလို႔ ေျပာခဲ့တာကို ထရမ့္က သေဘာမတူႏိုင္ျဖစ္ၿပီး သူအႏိုင္ရဖို႔ တိုက္ကြက္ တခုအေနနဲ႔ ဒီလိုေျပာခဲ့တာ ျဖစ္ေပမဲ့ သူအႏိုင္ရၿပီး ေနာက္မွာေတာ့အဲဒီ သူ႔ရဲ႕ေ႐ြးေကာက္ပြဲေႂကြးေၾကာ္သံျဖစ္တဲ့ ဟီလာရီကို အေရးယူဖို႔ ကိစၥလုပ္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ရပ္ရွားေတြ ဟီလာရီကလင္တန္ရဲ႕ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ကမ္းပိန္းဥကၠဌ ဂ်ိဳး ေပၚဒက္စ္တာရဲ႕ အီးေမးလ္ ကို hacking လုပ္ၿပီးေနာက္မွာ ဟီဘာရီကို ဒုတိယ အႀကိမ္အျဖစ္စြပ္စြဲဖို႔ အေနအထားေတြ ထပ္ျဖစ္ လာခဲ့ ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကေတာ့ ေ႐ြးေကာက္ပြဲနဲ႔ နီးကပ္ေနၿပီျဖစ္တဲ့ ေအာက္တိုဘာလ မွာျဖစ္ခဲ့တာပါ။ ဒီလို အေနအထားမွာ ထရမ့္ဟာ အကြက္ရ သြားၿပီး "ကလိမ္ကက်စ္ ဟီလာရီ ကလင္တန္" ဆိုတာကို ေခါင္းစဥ္ တပ္ၿပီး သူ႔ရဲ႕ကမ္းပိန္းေတြမွာ သူ႔ကို ေထာက္ခံ သူေတြေရာ၊ ဘယ္သူ႔ကို မဲေပးရမွန္း ဆုံးျဖတ္ခ်က္ မခ်ရေသးတဲ့သူေတြပါ ၾကားရေအာင္၊သူ႔ဖက္ ပါလာေအာင္ အသံက်ယ္က်ယ္နဲ႔ ေတာက္ေလွ်ာက္ ေအာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ရပ္ရွားေတြ ဟီလာရီ ကလင္တန္ရဲ႕ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ကမ္းပိန္းကို အခ်က္ အလက္ေတြ ေဖာက္ထြင္း ရယူတာကို မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔ေျပာၿပီး ဒီလို hacking ကို တ႐ုပ္ေတြ ဒါမွမဟုတ္ဂ်ိဳး ေပၚဒက္စ္တာရဲ႕ ကုတင္မွာ ထိုင္ေနတဲ့ တေယာက္ေယာက္ လုပ္တာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္ လို႔ဆိုပါတယ္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ အႏိုင္ရၿပီးေတာ့လည္း ထရမ့္ဟာ ဒီအတိုင္း ၿငိမ္မေန ပါဘူး။ သူဟာ electoral college မွာ အျပတ္အသတ္ ေသာင္ၿပိဳကမ္းၿပိဳ ႏိုင္တယ္လို႔ ေႂကြးေၾကာ္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္ Popular Vote မွာ မဲအေရအတြက္ (၃)သန္းေလာက္ အႏိုင္ရသြားတာပါ။

ေဒၚနယ္ထရမ့္ရဲ႕ “ေပါက္ကရေလးဆယ္" ေျပာတတ္ပုံက သူ႔ရဲ႕ အိမ္ျဖဴေတာ္မွာ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ သူေတြ အထိ ကူးစက္ လာတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ အႏိုင္ရအၿပီး "ေဒၚနယ္ထရမ့္" ရဲ႕ inauguration သမၼတရာထူးႏွင္းအပ္ပြဲမွာ တက္ေရာက္လာၾကတဲ့ လူထုပရိသတ္ အေရအတြက္ဟာ အေမရိကန္သမိုင္း တေလွ်ာက္ သမၼတရာထူး အပ္ႏွင္းပြဲေတြ အားလုံး အနက္ မႀကဳံစဖူး လူထု အမ်ားဆုံး တက္ေရာက္လာတဲ့ ပြဲျဖစ္တယ္လို႔ အိမ္ျဖဴေတာ္ရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ေရွာင္စပိုက္ဆာ Sean Spicer မွ အိမ္ျဖဴေတာ္ရဲ႕ ပထမဆုံး သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲမွာ ေျပာခဲ့တာ အမွတ္ရၾက ပါလိမ့္မယ္။ ဒါနဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး အေမရိကန္ mainstream media ေတြက အိုဘားမား inaugurationနဲ႔ ေဒၚနယ္ထရမ့္ရဲ႕ inauguration ေတြမွာ တက္ေရာက္ ခဲ့ၾကတဲ့ အေမရိကန္လူထုႀကီးကို ေကာင္းကင္ကေန ႐ိုက္ထားတဲ့ပုံေတြနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ျပၿပီး ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ ၾကပါတယ္။ အိုဘားမားရဲ႕ သမၼတ ရာထူးႏွင္းအပ္ပြဲမွာ တက္ေရာက္လာတဲ့ ပရိသတ္က ေတာ္ေတာ္ေလး မ်ားတာကို အားလုံးက သိၿပီးေနာက္ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲမွာ ထရမ့္ရဲ႕အႀကံေပးျဖစ္တဲ့ Kellyann Conway က ေရွာင္စပိုက္ဆာ ေျပာခ်င္တာက “Alternative Fact” ကို ရည္ ၫႊန္းတာျဖစ္တယ္ လို႔ အေၾကာင္းျပ ပါတယ္။ Conway ေျပာတဲ့ “Alternative Fact”ဆိုတာက မမွန္မကန္ မွားယြင္း ထြက္ဆိုတာလို႔ မီဒီယာက ေခ်ပခဲ့ပါတယ္။ “Alternative Fact” ဆိုတာ ကေတာ့ အေမရိကန္မွာ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ (၁၀၀) ေက်ာ္ေလာက္ ကတည္းက သုံးေလ့ရွိတဲ့ စကားစုလို႔ သိရ ၿပီး ဒီကိစၥနဲ႔ ပါတ္သက္ၿပီး အနီးဆုံး အဓိပၸါယ္ကေတာ့” ေရွ႕ေနာက္ညီ ၫႊတ္မႈ မရွိေပမဲ့ အခ်က္အလက္ အမွန္ အတြက္ ယွဥ္လို႔ရတဲ့ အေနအထား” တခုကို ဆိုလိုတာလို႔ သိရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ဒီစကားအသုံးအႏႈန္းဟာ ထရမ့္ရဲ႕ အႀကံေပးျဖစ္တဲ့ Kellyann Conway ေၾကာင့္ ပိုၿပီး ထင္ရွားလာခဲ့ပါတယ္။ ထရမ့္ရဲ႕အိမ္ျဖဴေတာ္ ေျပာေရးဆိုခြင့္ ရာထူး ကေနထြက္ခြါခဲ့ၿပီးတဲ့ ေရွာင္စပိုက္ဆာ ကေတာ့ "ေဒၚနယ္ထရမ့္ပြဲဟာ အေမရိကန္ သမိုင္းတေလွ်ာက္ သမၼတ inauguration မွာ တက္ေရာက္ လာၾကတဲ့ အမ်ားဆုံးေသာ လူထုႀကီးျဖစ္တယ္လို သူေျပာမိခဲ့တာ အတြက္ ေနာင္တ ရမဆုံး ျဖစ္ခဲ့တယ္” လို႔ ေနာက္ပိုင္း မီဒီယာေတြနဲ႔ အင္တာဗ်ဴးမွာ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

ေဒၚနယ္ထရမ့္ရဲ႕ “ေပါက္ကရေလးဆယ္“ ေျပာစကားေတြ၊ အခ်ိန္အခါမေ႐ြး တြစ္တာ ကေန ေပါက္ကရေလးဆယ္တြစ္ ေနတာေတြ ရဲ႕ အဓိပၸါယ္နဲ႔ ဆိုလိုရင္းေတြကို နားမလည္ ၾကတဲ့ ကမာၻ႔ႏိုင္ငံ အသီးသီးက ေခါင္းေဆာင္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ အဲဒီ အထဲမွာ ထရမ့္နဲ႔စကားလုံး စစ္ပြဲတိုက္ေနတဲ့ ေျမာက္ကိုရီးယားက အာဏာရွင္ျဖစ္တဲ့ ထရမ့္အေခၚ ေရာကက္ဒ္လူသား ”ကင္ဂ်ဳန္အန္း” အပါအဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေျမာက္ကိုရီးယား အေနနဲ႔ ထရမ့္အစိုးရရဲ႕ ေရာေထြး သတင္းစကားေတြ အေပၚ ဘာကို ဆိုလိုတယ္ ဆိုတာ ဇေဝဇဝါ ျဖစ္ေနလို႔ ရီပါတ္ဘလီကန္က အစိုးရအရာရွိေဟာင္းနဲ႔ ေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြးဖို႔ တိတ္တိတ္ေလး လႈပ္ရွား ေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ေပါက္ကရေလးဆယ္ အၿမဲလိုလို ေျပာတတ္တဲ့ ထရမ့္ ပါးစပ္ကထြက္လာတဲ့ စကားလုံးေတြေၾကာင့္ ဝါရွင္တန္မွာ ရွိေနတဲ့သူေတြေတာင္ ထရမ့္အစိုးရရဲ႕ ေပၚလစီေတြကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိၾကေသးပါဘူး။

ေဒၚနယ္လ္ ထရမ့္ ဟာ စတုတၳမ႑ိဳင္ျဖစ္တဲ့ မီဒီယာအမ်ားစုနဲ႔ လုံးဝ အေစး မကပ္သူ တေယာက္ ျဖစ္တာ အားလုံးအသိပါ။ ဒါေၾကာင့္ သူက မီဒီယာေတြဟာ မ႐ိုးသားဘူး၊ အက်င့္စာရိတၱေတြ ပ်က္ေနတယ္၊ အံ့ၾသစရာေကာင္းေအာင္ တစ္ဆိတ္ကို တစ္အိတ္ လုပ္ ေျပာေနၾကတယ္ ၊ အေမရိကန္ရဲ႕ mainstream media အမ်ားစုဟာ သတင္းအတုေတြ, လုပ္ႀကံသတင္းေတြ ထုတ္လႊင့္ေနတာျဖစ္တယ္ စသျဖင့္ ေျပာဆိုေလ့ရွိပါတယ္။

ထရမ့္က မီဒီယာဟာ လူထုရဲ႕ ရန္သူ ျဖစ္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ထားသူ ျဖစ္ပါတယ္။ သူဒီလို ေျပာတာဟာ ႏိုင္ငံေရးကို ခ်ည္းကပ္ဖို႔ အေသအခ်ာ စဥ္းစားၿပီး အသုံးျပဳေနတဲ့ သူ႔ရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ တရပ္လည္း ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ နိင္ပါတယ္။ ထရမ့္ဟာ မီဒီယာေတြရဲ႕ အယူအဆေတြ၊ မီဒီယာေတြရဲ႕ ပါဝါေတြကို လုံးဝ အေလး မထားတဲ့ သူတေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။ ထရမ့္နဲ႔ မီဒီယာက ရန္ဖက္ေတြျဖစ္ၿပီး မီဒီယာေတြ ဖက္ကလည္း ထရမ့္ ဘာေျပာေျပာ မွန္မမွန္ စစ္ဖို႔ေဝးစြ,အေသးစိတ္ လိုက္ၾကည့္ဖို႔ေဝးစြ, သူေျပာသမွ်နဲ႔ သူ႔ကို ေထာက္ခံတဲ့ သူေတြကို ဆန႔္က်င္တာခ်ည္းျဖစ္ပါတယ္။ ေဒၚနယ္လ္ ထရမ့္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးဟန္ပန္မွာ “ရန္သူ” ဆိုတာ အၿမဲ လိုအပ္ ပါတယ္။ ဟီလာရီကလင္တန္ နဲ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ရတဲ့ သမၼတေ႐ြးခ်ယ္ပြဲမွာ အဓိက ရန္သူဇာတ္ေဆာင္ အျဖစ္ မီဒီယာကို ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့ တာဟာ ထရမ့္အတြက္ အံဝင္ဂြင္က် ျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။

ဘယ္လိုပဲေျပာေျပာ Post-Truth ေခတ္ကာလႀကီးမွာ အေမရိကန္အေနနဲ႔ မႀကဳံစဖူး “ေပါက္ကရေလးဆယ္” အစုံ ေျပာတတ္တဲ့ ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္ ဆိုတဲ့သမၼတ တေယာက္ေတာ့ ရလိုက္ပါၿပီ။ Post-Truth ေခတ္ကာလ ဘယ္ေလာက္ ထပ္ၾကာ ဦးမလဲဆိုတာ ခန႔္မွန္းမရႏိုင္ပါဘူး။ လတ္တေလာ Post-Truth ေခတ္ကာလ အတြင္းမွာ “Make American Great Again" ဆိုတဲ့ ေႂကြးေၾကာ္သံနဲ႔အတူ "ကိုယ္က်ိဳးစီးပြါးကာကြယ္ေရးဝါဒ- Protectionism" ကိုက်င့္သုံးေနတဲ့ ေဒၚနယ္လ္ထရမ့္ တေယာက္ "ေပါက္ကရေလးဆယ္"ေတြ ေျပာရင္း Populism လႈိင္းလုံးထဲမွာ အလိုက္သင့္ လိုက္ပါေနဆဲပါ။

Post-truth ေခတ္ကာလရဲ႕ သက္ေရာက္မႈေတြကို က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာေတြ ေလွ်ာ့မတြက္ေစခ်င္သလို၊ သိထား သင့္တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဆက္ၿပီး Post-truth ေခတ္ရဲ႕ mainstream media ေတြနဲ႔ Post-truth ေခတ္ရဲ႕ ဗီလိန္လို႔ ဆိုႏိုင္တဲ့ Fake-news ေတြ အေၾကာင္းေျပာပါမယ္။

Thet Winn Tint

Reference:
- POST - TRUTH , How bullshit conquered the world by James Ball
- Related articles from “The Straits Times”

Illustration: brandlearning.com

From Colena Jolly 's wall