ဖားကန္႔ေျမက ေခါင္းေလာင္းသံ

Soe Win added 3 new photos — with Win Than Htut and 4 others.

ဖားကန္႔ေျမက ေခါင္းေလာင္းသံ
~~~~~~~~~~~~~~~~~
အခုရက္ပုိင္းအတြင္း Facebook လူမႈကြန္ရက္ေတြမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ ထဲမွာေတာ့ ေက်ာက္စိမ္းထြက္ရာ ဖားကန္႔ေဒသမွာ စက္ယႏၲရားႀကီးေတြနဲ႔ တူးေဖာ္လုပ္ကုိင္ေနတဲ့ ဓာတ္ပုံေတြက အထူး ေရပန္းစားေနပါတယ္။

ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ဖုိ႔အတြက္ စက္ယႏၲရားႀကီးေတြနဲ႔ ေတာင္ႀကီးေတြကုိ ေကြ႕၀ုိက္ၿပီး တစ္စတစ္စ ၿဖိဳေနတဲ့ဓာတ္ပုံေတြ၊ နက္႐ႈိင္းလွတဲ့ ေအာက္ေျခအနက္အထိ တူးေဖာ္ေနၾကတဲ့ ဓာတ္ပုံေတြက လူမႈကြန္ရက္မွာ အထူးတလည္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ စက္ယႏၲရားႀကီးေတြ အမ်ားႀကီးနဲ႕ တူးေဖာ္ၾကတဲ့ အတြက္ ခ်ဳိင့္ေတြ က်င္းႀကီးေတြ အ႐ုပ္ဆုိးစြာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ဓာတ္ပုံေတြလည္း ပါပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အရြယ္အစားနဲ႔ စက္အင္အားႀကီးမားတဲ့ ယႏၲရားႀကီးမ်ားစြာကုိ ဖားကန္႔ေဒသကုိ ပုိ႔ ေဆာင္ေနတဲ့ ဓာတ္ပုံေတြဟာလည္း လူမႈကြန္ ရက္ေတြမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔လ်က္ရွိပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အဲဒီဓာတ္ပုံေတြက ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းကုိ အရွိန္ ျမႇင့္လုပ္ကုိင္လာၾကတယ္လုိ႔ မီဒီယာေတြမွာ ေ၀ဖန္မႈေတြ ရွိလာတဲ့ေနာက္ လူမႈကြန္ရက္ေတြမွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔လာတဲ့ ဓာတ္ပုံေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

၁၁၄ ဦး
ဖားကန္႔ေဒသမွာ စက္ယႏၲရားႀကီးေတြနဲ႔ အရိွန္အဟုန္ျမႇင့္ၿပီး ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေနမႈမ်ား ရွိေနေၾကာင္း ေဒသခံမ်ားရဲ႕ ေျပာဆုိမႈမ်ားကုိ ကုိးကားၿပီး မီဒီယာေတြက ေ၀ဖန္ေထာက္ျပ ေရးသားလာခဲ့တဲ့ ေနာက္ပုိင္းမွာ ဖားကန္႔ေဒသက အျဖစ္အပ်က္ေတြကုိ စိတ္၀င္စားသူ တုိးလာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏုိ၀င္ဘာ ၂၁ ရက္က ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ၁၁၄ ဦး ေသဆုံးခဲ့တဲ့ ေျမစာပုံၿပိဳက်မႈ ျဖစ္စဥ္က ဖားကန္႔ေဒသမွာ အမွန္တကယ္ ဘာေတြျဖစ္ေနသလဲ ဆုိတာကုိ စိတ္၀င္စားလာေစခဲ့တဲ့ ျဖစ္စဥ္လုိ႔ ဆုိႏုိင္ပါတယ္။ ဖားကန္႔ေဒသက စည္းကမ္းမဲ့ ေျမစာပုံစြန္႔ပစ္မႈေတြရဲ႕အက်ဳိးဆက္ေၾကာင့္ ေျမစာပုံေတြမွာ ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာေဖြသူ ရာနဲ႔ခ်ီတဲ့ အသက္ေတြကို ႏုတ္ယူသြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အရင္တုန္းကလည္း ဖားကန္႔ ေဒသမွာ ေျမစာပုံၿပိဳက်မႈေၾကာင့္ အသက္ ဆုံး႐ႈံးမႈေတြရွိခဲ့ၿပီး ႏုိ၀င္ဘာလအတြင္း ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္ကေတာ့ ဖားကန္႔ေဒသကုိ လူအမ်ား စိတ္၀င္စားလာေစတဲ့ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ ရွိလာခဲ့ပါတယ္။

ကိုယ့္လုပ္ကြက္ႏွင့္ နီးတဲ့ေနရာ
အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ ဖားကန္႔ေဒသ ေျမစာပုံ ၿပိဳက်ေသဆုံးမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ အေရးႀကီးအဆုိ တင္သြင္းမႈေတြ ရွိလာခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအေရးႀကီး အဆုိကုိေတာ့ ဒီဇင္ဘာ ၇ ရက္မွာ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးခက္ထိန္နန္က တင္သြင္းခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေျမစာပုံ ၿပိဳက်မႈျဖစ္စဥ္မ်ဳိး ထပ္မံမျဖစ္ပြားေစဖုိ႔ ျပည္ေထာင္စုအစုိးရသုိ႔ တုိက္တြန္းခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္ ။ အဲဒီအဆုိနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္မ်ားကလည္း ပါ၀င္ေဆြးေႏြး ခဲ့ၾကပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ တစ္ဦးက ေဆြးေႏြးရာမွာေတာ့ တည္ဆဲ ေက်ာက္မ်က္ရတနာဥပေဒမွာ အေျခခံ လူတန္းစားေတြ လုပ္ကုိင္စားေသာက္ ႏိုင္ဖုိ႔အတြက္ အခြင့္အေရး၊ အကာအကြယ္ အေစာင့္အေရွာက္ ေပးထားတဲ့ ဥပေဒပုဒ္မမ်ား မပါတာေၾကာင့္ အေျခခံလူတန္းစား ႏုိင္ငံသားေတြဟာ ဥပေဒျပင္ပကေနၿပီး နားလည္မႈနဲ႔သာ လုပ္ကုိင္စားေသာက္ ေနၾကရလုိ႔ ဒီလုိအျဖစ္ဆုိးမ်ဳိး ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရျခင္းျဖစ္ၿပီး ေက်ာက္မ်က္ ဥပေဒေတြဟာ အားနည္းမႈ ရွိေနတယ္လုိ႔ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။ အျခားကုိယ္စားလွယ္ တစ္ဦးကလည္း ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေန႔ညမျပတ္ အတိုင္းအဆ မရိွဘဲ ေက်ာက္တူးေဖာ္ျခင္းနဲ႕ ပမာဏမ်ားျပားတဲ့ စြန္႔ပစ္ေျမစာေတြကုိ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စုေပါင္းေျမစာပံုဆီသုိ႔ အေရာက္မပို႔ၾကဘဲ ကိုယ့္လုပ္ကြက္ႏွင့္နီးတဲ့ ေနရာေတြမ်ားမွာ စြန္႔ပစ္ေနတာေၾကာင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိခုိက္ပ်က္စီးမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနတယ္လုိ႔ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္တဲ့ ေနရာမွာ အသံုးျပဳတဲ႔ စက္ယႏၲရားကအစ အေရအတြက္ေတြ ေလွ်ာ႔ၿပီး ေက်ာက္မ်က္ထုတ္လုပ္မႈ ပမာဏကိုလည္း ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ေရရွည္အက်ိဳး စီးပြားအတြက္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈျပဳလုပ္ဖုိ႔ ယင္းလႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္က တုိက္တြန္းခဲ့ပါေသးတယ္။

အလြန္အကြၽံ
အမွန္ေတာ့ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ ေတြေဆြးေႏြးခဲ့သလုိ ဖားကန္႔ေဒသမွာ အလြန္အကြၽံ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ မႈေတြကုိ ပုဂၢလိက ကုမၸဏီႀကီးေတြက လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ေဒသခံအမ်ားစု အတြက္ေတာ့ အက်ိဳးခံစားမႈ အနည္းငယ္သာ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေ၀ဖန္သူေတြကေတာ့ ေနာင္အစုိးရသစ္ တက္လာရင္ ဘာေတြျဖစ္လာမလဲဆုိတာ မသိႏုိင္တာေၾကာင့္ လက္ရွိအစုိးရသက္တမ္း မကုန္ခင္မွာ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ မႈေတြကုိ စက္အင္အား၊ လူအင္အားေတြ တုိးခ်ဲ႕ၿပီး ျပဳလုပ္ေနၾကတယ္လုိ႔ ဆုိၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဖားကန္႔ေဒသမွာ အခုလုိ စက္ယႏၲရားႀကီးေတြ အသုံးျပဳၿပီး ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ လာခဲ့ၾကတာဟာ ႏွစ္အေတာ္ၾကာခဲ့ၿပီ ျဖစ္ေပမယ့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ အနည္းငယ္ အတြင္းမွာေတာ့ စက္ယႏၲရား အသုံးျပဳမႈေတြဟာ အလြန္အကြၽံ ျဖစ္လာခဲ့ေၾကာင္း ေဒသခံေတြကုိ ကုိးကားၿပီး မီဒီယာေတြက ေရးသားၾကပါတယ္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းကာလမ်ားနဲ႔ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းကာလမ်ားမွာ စက္ယႏၲရား အင္အားမွာ ၁၀ ဆေက်ာ္မ်ားလာၿပီး ယာဥ္ယႏၲရား အေရအတြက္မွာလည္း ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္အတြင္း သံုးဆေက်ာ္ မ်ားလာတယ္လုိ႕ မီဒီယာေတြမွာ ေဖာ္ျပၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျမန္မာတ႐ုတ္ နယ္စပ္ကေန စက္ယႏၲရားေတြ တင္သြင္းမႈမ်ားလည္း ရွိခဲ့ၿပီး ဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ တိက်တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ မရွိဘူးလုိ႔ ေ၀ဖန္သူေတြက ဆုိၾကပါတယ္။

၃၇ ႀကိမ္
တရား၀င္ ေျပာၾကားခ်က္မ်ားမွာ ပါရွိခ်က္အရေတာ့ ဖားကန္႔မွာ ေျမစာပုံၿပိဳတဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြဟာ ၂၀၁၅ အတြင္း ၃၇ ႀကိမ္ အထိျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ဒီဇင္ဘာ ၁၄ ရက္မွာလည္း ေျမစာပုံၿပိဳက်မႈ ထပ္မံျဖစ္ပြားခဲ့တယ္လုိ႔ သတင္းေတြက ဆုိပါတယ္။ ဒီလုိ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေျမစာပုံၿပိဳက်မႈေတြ အမ်ားအျပားျဖစ္ပြား ေနတာဟာ စည္းစနစ္တက် မေဆာင္ရြက္မႈ ေတြေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေတြ ေဆြးေႏြးသလုိ ဥပေဒရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေၾကာင့္ ျဖစ္သလုိ ကုမၸဏီေတြရဲ႕ စည္းကမ္းမဲ့လုပ္ရပ္မ်ားနဲ႔ အာဏာပုိင္ေတြရဲ႕ စိစစ္မႈ အားနည္းခ်က္ေတြ ေၾကာင့္ဆုိတာ ျငင္းမရတဲ့ အမွန္တရား ျဖစ္ပါတယ္။ လူေတြရာနဲ႔ခ်ီေသတဲ့ အခါက်မွ ေျမစာေတြ စနစ္တက် စြန္႔ပစ္ဖုိ႔၊ ကုမၸဏီေတြ စည္းကမ္းရွိၾကဖုိ႔ ေျပာေနတာဟာ သဘာ၀မက်ပါဘူး။ အရင္ကတည္းက စည္းစနစ္တက် လုပ္ခဲ့ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်ာက္စိမ္းတူးေနၾကတဲ့ ကုမၸဏီေတြဟာ လုိက္နာရမယ့္ စည္းကမ္းေတြ၊ လုိက္နာရမယ့္ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ က်င့္၀တ္ေတြ ဘယ္ေလာက္အထိ လုိက္နာေနၾကသလဲဆုိတာ၊ စိစစ္ၾကပ္မတ္မႈေတြ ရွိ မရွိ ဆုိတာကုိေတာ့ မီဒီယာေတြမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ ဖားကန္႔မွာရွိတဲ့ လုပ္ကြက္၊ ကုမၸဏီ အေရအတြက္နဲ႔ ယႏၲရားစီးေရ မည္မွ်အသံုးျပဳ ေနတာကုိ မသိရေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့တဲ့ ကခ်င္ျပည္နယ္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးလဂြၽန္ငန္ဆိုင္းရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္နဲ႕ ႏႈိင္းဆၾကည့္ႏုိင္ပါတယ္။
တကယ္ေတာ့ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အျဖစ္အပ်က္မ်ဳိးေတြကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံ အႏွံ႔အျပားမွာလည္း ေတြ႕ေနရတဲ့ ျဖစ္ရပ္မ်ဳိးေတြပါပဲ။ အာဏာပုိင္ေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ အားနည္းခ်က္၊ ဥပေဒ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြေၾကာင့္ မျဖစ္သင့္တာေတြ ျဖစ္ေနၾကရတာေတြဟာ လာမယ့္ အစုိးသစ္ လက္ထက္မွာေတာ့ အမွန္တကယ္ ေျပာင္းလဲပစ္ဖုိ႕ အခ်ိန္တန္ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ဘယ္သူေတြက ဘာေတြ လုပ္ေနၾကတာလဲ၊ ဘယ္သူေတြက အခြင့္အေရးေတြ အလွ်ံပယ္ ရေနၾကတာလဲ၊ စက္အင္အား၊ လူအင္အားသုံးၿပီး ေန႔ညတူးေဖာ္ ေနမႈေတြဟာ ဘယ္လုိအက်ဳိး သက္ေရာက္မႈေတြ ရွိေနသလဲ၊ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈက ဘယ္သူေတြ အက်ဳိးအျမတ္ ရေနသလဲ ဆုိတာေတြကို စနစ္တက် စိစစ္ေလ့လာ ေဖာ္ထုတ္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့လပုိင္းက ထြက္ရွိခဲ့တဲ့ Global Witness ရဲ႕အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္မွာေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေက်ာက္စိမ္းထြက္ရွိမႈမွ အျမတ္ထုတ္ခဲ့သူမ်ားအနက္ မူးယစ္ရာဇာမ်ားပါ ပါ၀င္ေနတာကုိ ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈက တစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ ေဒၚလာ ဘီလ်ံ ၃၀ ေက်ာ္အထိ ၀င္ေငြရွိေနခဲ့ေပမယ့္ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈ လုပ္ငန္းေတြရဲ႕ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ အားနည္းမႈ ရွိေနေၾကာင္း အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဖားကန္႔ေဒသမွာ အမွန္တကယ္ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြကုိ အမ်ားျပည္သူေတြ သတိျပဳလာမိေစခဲ့တဲ့ ေျမစာပုံေတြေအာက္မွာ ဆုံး႐ႈံးခဲ့ရတဲ့ ရာနဲ႔ခ်ီတဲ့ လူ႕အသက္ေတြဟာ ဖားကန္႔ေဒသအတြက္ အမွန္တရားနဲ႔ မွ်တမႈကုိ ေဖာ္ထုတ္ေပးဖုိ႔အတြက္ သတိေပးတဲ့ ေခါင္းေလာင္းသံပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီသတိေပးတဲ့ ေခါင္းေလာင္းသံကုိေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံသားတုိင္း ၾကားႏုိင္ၾကပါေစ။
__________________________________
Writer:
သစ္ထြဋ္ EMG
Photo.facebook