ၾကယ္တစ္လံုး၏ ပံုျပင္

 

By Satellite Research & Development Department on Wednesday, November 7, 2012 at 8:08pm ·

 

ညဘက္ဆိုရင္ ေကာင္းကင္မွာ ၾကယ္ေတြကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြျမင္ေတြ႔ရမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ ဒီၾကယ္ေတြ ဘယ္ကေနဘယ္လိုျဖစ္လာတယ္ဆိုတာ ေသခ်ာသိတဲ့သူေတြေတာ့ အလြန္နည္းလွပါတယ္။ ၾကယ္ေတြဆိုတာ အမ်ားအားျဖင့္ ဓါတ္ေငြ႔ေတြနဲ႔ဖြဲ႔စည္းထားတာျဖစ္ၿပီး အတြင္းမွာေတာ့ သတၱဳအဆံ (Solid Core) တည္ရွိပါတယ္။မည္သည့္ၾကယ္မဆို ျဖစ္ေပၚလာပံု မွာေတာ့ အတူတူပဲျဖစ္ၿပီးေတာ့ အဆံုးသတ္ခ်ိန္ မွာေတာ့ ႏွစ္မ်ိဳးႏွစ္စား ကြဲျပားသြားပါတယ္။

ပံုမွာျပထားတဲ့အတိုင္း အာကာသထဲမွာ ဓါတ္ေငြ႔ေတြဟာ ေျမာလြင့္ေနၾကပါတယ္။ အဲ့လိုေျမာလြင့္ေနတဲ့ ဓါတ္ေငြ႔ေတြ၊ အစိုင္အခဲေလးေတြ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု ဆြဲငင္ၾကရာက ေနပီး ၾကယ္တစ္လံုးစတင္ေပၚေပါက္လာပါေတာ့တယ္။ ၾကယ္ေတြဟာ မိမိရဲ႕အတြင္းမွာရွိတဲ့ ဟိုက္ဒရုိဂ်င္ ကိုေလာင္စာ အျဖစ္နဲ႔အသံုးျပဳၿပီး အပူနဲ႔ အလင္း စြမ္းအင္းကို ထုတ္လႊတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အဆိုပါအခ်က္ဟာ ၾကယ္နဲ႔ၿဂဳိဟ္ ဘယ္လိုကြာျခားတယ္ဆိုတာကို ေသခ်ာစြာရွင္းလင္းေပးႏိုင္တာျဖစ္ၿပီး ကြ်န္ေတာ္တို႔ ငယ္ငယ္ ကသင္ရတဲ့ ၾကယ္မ်ားသည္ ကိုယ္ပိုင္အလင္းေရာင္ ရွိၾကသည္ဆိုတဲ့ အခ်က္ရဲ႕ ဖြင့္ဆိုခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ထို ကဲ့သို႔ ၾကယ္တစ္လံုးျဖစ္ေပၚလာပီး အရြယ္ေရာက္လာခ်ိန္မွာေတာ့ ၾကယ္ေတြဟာ ႏွစ္မ်ိဳးႏွစ္စားကြဲျပားသြား ပါေတာ့တယ္။ တစ္မ်ိဳးကေတာ့ သာမာန္ၾကယ္ေတြ (Average Star) ျဖစ္ၿပီး ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ေန နဲ႔ ယင္းထက္ တစ္ဆမွ်သာႀကီးတဲ့ၾကယ္ေတြဟာ သာမာန္ၾကယ္အမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါတယ္။ ဓူ၀ံၾကယ္ဟာ လည္း သာမာန္ အဆင့္ၾကယ္တစ္လံုးမွ်သာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္မ်ိဳးကေတာ့ ေနထက္ တစ္ဆခြဲ အနည္းဆံုး ရွိရမယ့္ ၾကယ္ေတြျဖစ္ပီး (Supermessive) ၾကယ္အမ်ိဳးအစားလို႔ေခၚပါတယ္။ အဆိုပါၾကယ္ေတြ ထဲမွာေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ညဘက္ဆိုရင္ ေကာင္းေကာင္းျမင္ေတြ႔ႏိုင္တဲ့ (Sirus, Betelgeuse, Rigel ) တို႔ကေတာ့ ဆူပါျဒပ္ထုၾကယ္ႀကီးေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။ အဆိုပါ အရြယ္ေရာက္ အခ်ိန္ကိုေက်ာ္လြန္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ေတာ့ ၾကယ္ေတြဟာ ဟိုက္ဒရိုဂ်င္ေလာင္စာေတြ ကုန္လြန္လာခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ထိုအခ်ိန္မွာေတာ့ ၾကယ္ေတြဟာ အတြင္းပိုင္းမွာက်န္ရွိေနေသးတဲ့ ဟီလီယံေတြကို ေလာင္စာအျဖစ္အသံုးျပဳၾကပါေတာ့တယ္။ အဲ့ဒီ့ အခ်ိန္ေရာက္ လာတဲ့အခါမွာေတာ့ ၾကယ္ဟာ မူလရွိေနတဲ့ အရြယ္အစားကေနပီး အဆမ်ားစြာႀကီးမားလာခဲ့ၿပီး အပူခ်ိန္လည္း ပိုမိုမ်ားျပားလာခဲ့ပါတယ္။ ၾကယ္တိုင္းဟာ အဆိုပါျဖစ္ရပ္ကို မလြဲမေသျဖစ္ေပၚရမွာျဖစ္ၿပီး ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေနမင္းဟာလည္း အဆိုပါျဖစ္ရပ္ကို ျဖစ္ေပၚလာမွာျဖစ္ပါတယ္။အဲ့ဒီ့ အခ်ိန္ေရာက္ရင္ ေနမင္းဟာ လက္ရွိ အဂၤါၿဂဳိဟ္က ေနကို ပတ္ေနတဲ့ ပတ္လမ္းခန္႔ ပမာဏအထိ ႀကီးမားလာမွာျဖစ္ၿပီး အတြင္းပိုင္း ၿဂဳိဟ္ေတြျဖစ္တဲ့ မာက်ဳရီ၊ ဗီးနပ္စ္၊ ကမၻာနဲ႔ အဂၤါၿဂဳိဟ္တုိ႔ဟာ ေနမင္းရဲ႕၀ါးၿမဳိျခင္းကို ခံရမွာျဖစ္ၿပီး အျပင္ဘက္ၿဂဳိဟ္ေတြျဖစ္တဲ့ ဂ်ဴပီတာ၊ေစတန္နဲ႔ နတ္ပကြ်န္းတို႔မွာ ရွိေနတ့ဲ ဓါတ္ေငြ႕ေတြဟာလည္း အေငြ႕ျပန္သြားၾကမွာျဖစ္သလို ပလူတို ၿဂဳိဟ္မွာရွိေနတဲ့ ေရခဲျပင္ေတြဟာလည္း အပူရွိန္ေၾကာင့္ အရည္ေပ်ာ္သြားၾကမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လက္ရွိအခ်ိန္ကေနပီး ေနာင္ႏွစ္ သန္းေပါင္း ၅၀၀ ေက်ာ္မွသာျဖစ္ႏိုင္မွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ကြ်န္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ ဘာမွ စိုးရိမ္ေနစရာ မရွိလွပါဘူး။ အဆိုပါ အခ်ိန္မွာႏွစ္သန္းေပါင္း ၁၀၀၀ ေလာက္တည္ရွိေနၿပီးရင္ေတာ့ ၾကယ္တစ္လံုးရဲ႕ေန၀င္ခ်ိန္ဟာ ေရာက္ရွိလာခဲ့ပါတယ္။ လက္က်န္ဟီလီယံေတြ ေလာင္ကြ်မ္းလို႔ ကုန္သြားခဲ့ တဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ ၾကယ္ေတြရဲ႕အတြင္းပိုင္း (Central Core) ကေနျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ဆြဲငင္အားဟာ အျပင္က ျဒပ္ထုေတြကို စတင္ဆြဲငင္ပါေတာ့တယ္။ ထိုကဲ့သို႔ျဖစ္ေပၚလာပီး ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္းမွာပဲ ၾကယ္ဟာ ရုတ္တရက္ ႀကံဳ႕၀င္သြားပီး ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို ၀ုန္းခနဲ ေပါက္ကြဲထြက္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ အဆိုပါ ေပါက္ကြဲခ်ိန္ မွာ ၾကယ္ဟာ လက္ရွိ အလင္းေရာင္ထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ လင္းလက္ေတာက္ပသြားမွာျဖစ္ပီး အဆိုပါျဖစ္ရပ္ ကို ႏိုဗာေပါက္ကြဲျခင္း (Nova Explosion) ျဖစ္ေပၚတယ္လို႔ေခၚဆိုၾကပါတယ္။ အဆိုပါ ေပါက္ကြဲမႈဟာ ၾကယ္ရဲ႕ေနာက္ဆံုးမီးေတာက္ ဟုန္းခနဲထေတာက္တာျဖစ္ၿပီး ေပါက္ကြဲမႈဟာ ရက္အနည္းငယ္ မွ်သာၾကာျမင့္ပီး အဲ့ဒိေနာက္မွာေတာ့ ၾကယ္ဟာ သူ႔ရဲ႕မူအ အေျခအေနျဖစ္တဲ့ ဓါတ္ေငြ႕ေတြဘ၀ ကုိျပန္လည္ ေရာက္ရွိသြားရင္သြား၊ မသြားရင္ေတာ့ အလြန္႔အလြန္ေသးငယ္ၿပီး အလင္းေရာင္နဲ႔ အပူစြမ္းအင္ေတြ ျခဳပ္ၿငိမ္း သြားၿပီျဖစ္တဲ့ (Dwarf Star )အျဖစ္သို႔ေရာက္ရွိသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေနမင္းႀကီး ခ်ဳပ္ၿငိမ္းသြား ခဲ့ရင္လည္း အဆိုပါ Dwarf Star ေလးအျဖစ္သို႔ေရာက္ရွိသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ အထက္ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ ၾကယ္ ရဲ႕နိဂုန္းခ်ဳပ္ျဖစ္စဥ္ဟာ သာမာန္ၾကယ္ေတြမွာသာျဖစ္ေပၚတဲ့ အေျခအေနျဖစ္ပါတယ္။ သာမာန္ထက္ ႀကီးမားတဲ့ (Supermessive) ၾကယ္ေတြမွာေတာ့ အဆိုပါေပါက္ကြဲမႈကို ဆူပါႏိုဗာေပါက္ကြဲမႈ (Super Nova) လုိ႔ေခၚဆို ၾကၿပီး သာမာန္ ႏိုဗာေပါက္ကြဲမႈထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာပိုမိုျပင္းထန္ပါတယ္။ အဆိုပါေပါက္ကြဲမႈမ်ိဳးကို ေရွး တရုတ္ျပည္ “ဟန္” မင္းဆက္လက္ထက္ ေလာက္က ျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတယ္လို႔ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး ေန႔ခင္းအခ်ိန္မွာေတာင္ ေနမင္းရဲ႕အလင္းေရာင္နဲ႔ အၿပိဳင္ ေကာင္းကင္မွာ ထြန္းလင္းေတာက္ပေနခဲ့တယ္လို႔ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ထိုကဲ့သို႔ ဆူပါႏိုဗာေပါက္ကြဲမႈ အၿပီးမွာေတာ့ ၾကယ္ႀကီးေတြရဲ႕ နိဂုန္းခ်ဳပ္ဟာ ႏွစ္မ်ိဳးကြဲျပားသြားပါေတာ့တယ္။ တစ္မ်ိဳးကေတာ့ ႏ်ဴထရြန္ၾကယ္အျဖစ္သို႔ကူးေျပာင္းသြားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ႏ်ဴထရြန္ၾကယ္ေတြဟာ အလြန္ေသး ငယ္ၾကပါတယ္။ဒါေပမယ့္ ျဒပ္ထုကေတာ့ အတူတူသာက်န္ရွိမွာျဖစ္ပါတယ္။ ႏွိဳင္းယွဥ္ျပမယ္ဆိုရင္ ေနမင္းၾကီးဟာ ေဘာလံုးတစ္လံုးစာေလာက္ပဲ အရြယ္ရွိေတာ့ မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဆိုပါ ေဘာလံုးအရြယ္ဟာ အလြန္႔အလြန္ပဲ သိပ္သည္းေလးလံမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။ဒါ့အျပင္ ႏ်ဴထရြန္ၾကယ္ေတြ ရဲ႕သံလိုက္စက္ကြင္းဟာ အလြန္ျပင္းထန္လွၿပီး အဆိုပါျပင္းထန္လွတဲ့သံလိုက္စက္ကြင္းေၾကာင့္ ၾကယ္ဟာ စကၠန္႔တိုင္း၊ စကၠန္႔တုိင္းမွာ မႊတ္ေနေအာင္လည္ေနမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာကေနပီး အဆိုပါ ၾကယ္မွ ထုတ္လႊတ္တဲ့ Electromagnetic wave ကိုဖမ္းယူရရွိခဲ့ဖူးၿပီး အဆိုပါ အခ်ိန္တုန္းက အျခားၿဂဳိဟ္က ၿဂဳိဟ္သားေတြကို ေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီလို႔ေတာင္ အထင္မွားခဲ့ၾကပါတယ္။ ထိုကဲ့သို႔ ႏ်ဴထရြန္ၾကယ္မ်ိဳးသာ မျဖစ္ေပၚခဲ့ ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေပါက္ကြဲတဲ့ ၾကယ္ရဲ႕ ဆြဲငင္အားဟာ အလြန္ႀကီးမားမွာျဖစ္ၿပီးေတာ့ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ အလင္းေတာင္မွာ ရုန္းမထြက္ႏိုင္ေတာ့တဲ့ တြင္းနက္ (Black Hole) အျဖစ္သို႔ျဖစ္ေပၚသြားမွာျဖစ္ပါေတာ့ တယ္။

လက္၀ဲဘက္အေပၚဆံုးပံုမွာ ၾကယ္မ်ား၏ ဘ၀ျဖစ္စဥ္ျပပံုျဖစ္ၿပီး လက္ယာဘက္အေပၚပံုမွာ (White Dwarf Star) ျဖစ္ပါတယ္။ လက္၀ဲဘက္ ေအာက္ပံုမွာ (Super Nova) ေပါက္ကြဲ မႈျဖစ္ပီး ေအာက္ဘက္ အလယ္ပံုမွာ ႏ်ဴထရြန္ၾကယ္တစ္လံုး၏ ပံုျဖစ္ပါတယ္။ လက္ယာဘက္ေအာက္ပံုကေတာ့ အာကာသ တြင္းနက္ (Black Hole) တစ္ခုရဲ႕ပံုျဖစ္ပါတယ္။