ကရင္ ဖားစည္အေၾကာင္းဗဟုသုတ

Sett Naing‎မွတ္စုၾကမ္း

 

#ကရင္ ဖားစည္အေၾကာင္းဗဟုသုတ
.
ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ဆင္(၇) ေကာင္ပိုင္ဆိုင္ရျခင္းထက္ ဖားစည္အားပိုင္ဆိုင္႐ျခင္းကိုပို၍ ဂုဏ္ယူတတ္ၾကသည္။
ဖားစည္သည္ ကရင္လူမ်ိဳးတို႔အတြက္ ဂုဏ္သိကၡာျမင့္မားျခင္းကိုေဆာင္သည္ဟု ယံုၾကည္ၾကသည္။ဖားစည္ကို ဧည့္ခန္းတြင္အလွဆင္ထားျခင္းဆိုတာထက္ လူတဦးေသဆံုးျခင္း၊ ရပ္ေရးရြာေရးကိစၥမ်ားႏွင့္ ေကာက္ပဲသီးႏွံ ကိစၥမ်ားအတြက္ခ်ိတ္ဆြဲထားရျခင္းျဖစ္ပါသည္။
.
#ကရင္ဖားစည္ သမိုင္း
ေ႐ွးေခတ္ဖားစည္ေတြရဲ႕အစေပၚေပါက္လာပံုကို မည္သည့္ပညာ႐ွင္ကမွ တိတိက်က် မသိ႐ွိႏိုင္ၾကေသးပါ။
ကရင္ဖားစည္ရဲ႕ သမိုင္းအစကေတာ့ ပဲခူး႐ိုးမွ စတင္ခဲ့ၾကသည္ဟု ပညာ႐ွင္မ်ားက ယူဆခဲ့ၾကပါတယ္။ ထို႔အတူ ကေမာၻဒီးယားတို႔ တ႐ုတ္ျပည္က ယူနန္ေဒသေတြကလည္း ဖားစည္ရဲ႕ မူလေပၚေပါက္ရာေနရာဟုလည္းမွန္းဆခဲ့ၾကပါတယ္။ ေဟဂါ(Heger) ကတ႐ုတ္မွတ္တမ္းမ်ားကိုေလ့လာၿပီး တ႐ုတ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး မယြမ္(MaYum AD49) ကခရစ္ႏွစ္ (၅) ရာစုေလာက္မွာ တုန္ကင္းေဒသမွ လူ႐ိုင္းမ်ိဳးႏြယ္စုေတြနဲ႔တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ခဲ့ၾကတယ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး မယြင္ ရဲ႕တပ္ေတြကအႏိုင္ရသြားတဲ့အခါ ထိုေဒသမွလူ႐ိုင္းမ်ားက သတၱဳျမင္း႐ုပ္နဲ႔ ဖားစည္ကိုဆက္သခဲ့ၾကတယ္။
#ခ်ဴကိုလ်န္(Chu Ko Liang AD-181-231) ေသျပီး ႏွစ္ေပါင္း (200) ေလာက္မွာ ယူနန္အ႐ိုင္းတို႔ထဲသို႔ တပ္မ်ားေစလႊတ္ၿပီး ႏွိမ္နင္းခဲ့ၾကသည္။ ထိုတ႐ုတ္တပ္မ်ားႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနသည္။ စီခြၽမ္းေဒသမွာ ခ်ဴကိုလိုင္းကို ရည္စူးၿပီး ဘုရားေက်ာင္းမွာဖားစည္ကိုထား႐ွိခဲ့သည္။ဖားစည္နဲ႔ပက္သက္ၿပီး အစဥ္လာစကားမ်ားလည္း႐ွိပါေသးသည္။ ရန္သူကို ထိတ္လန္႔ေျခာက္ျခားေစရန္ဖားစည္ကိုအသံုးျပဳသည္ဟုဆိုသည္။ေတာင္က်ေရအလ်င္ထဲသို႔ ဖားစည္အားႏွစ္ျမဳပ္ပါက ဝရဇိန္မိုးႀကိဳးကဲ့သို႔ ႐ိုက္ဟီးသံၾကားရေၾကာင္း၊ အလားတူ ဖားစည္အား လိႈင္ေခါင္းဝ၌ တီးခက္လိုက္လွ်င္လည္းရန္သူအေပါင္း ထိန္လန္႔ေျခာက္ျခားၾကသည္ဟုအဆို႐ွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ဖားစည္မ်ားသည္ စစ္တိုက္ၿပီး အႏိုင္ရသျဖင့္ သိမ္းပိုက္ရ႐ွိလာခဲ့ျခင္းမ်ား႐ွိေလသည္။ ယခုအခု ဖားစည္မူလအစမွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမဟုတ္ေၾကာင္း ဒါေပမဲ့ တ႐ုတ္ေတာင္ပိုင္းေဒသကေန ရ႐ွိလာၿပီး ပြားယူထားတာေတြလည္း႐ွိခဲ့ေသးတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ကရင္လူမ်ိဳးေတြက ဖားစည္ကိုထိမ္းသိမ္းထားခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဖာစည္ရဲ႕႐ိုးရာအစဥ္လာေတြ ဘယ္အခ်ိန္က၊ ဘယ္ေနရာက စၿပီးေပၚေပါက္လာလည္းကိုေတာ့ ဘယ္သူမွအတိက်မသိၾကေသးပါ။
ေ႐ွးအစဥ္လာမ်ားရဲ.အဆိုအရေတာ့ ဖားစည္ရဲ႕အစဟာ ေမ်ာက္ေတြနဲ႔ဆက္စပ္ေနတဲ့ ဖူးေမာ္ေထာ္ ဆိုတဲ့ေ႐ွးပံုျပင္တပုဒ္႐ွ္ိခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ပံုျပင္အရေတာ့ ကရင္လူမ်ိဴးေတြဟာ ေထာမဲပါ လို႔ေခၚတဲ့ ေတာဝက္စြယ္သခင္မွ ဆင္းသက္လာခဲ့ၾကတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ထိုလူမ်ိဳးမ်ားသည္ ထံုးေက်ာက္ေတာင္ ေဘးနားမွာ ဆန္စပါးစိုက္ပ်ိဳးၿပီး ေနထိုင္ခဲ့ၾကတယ္။ စပါးေတြမွည့္လာတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ ေမ်ာက္ေတြဟာ လယ္ကြင္းထဲကိုဆင္းလာၿပီး စပါးေတြကိုခိုးယူၾကသည္။ ဒါကိုပိုင္႐ွင္လယ္သမားက အဲ့ေမ်ာက္ေတြကို လိုက္ေမာင္ရင္းနဲ႔ အရမ္းပင္ပန္းလာၿပီး ေနာက္ဆံုးလက္မိႈင္ခ်ၿပီး လယ္ကြင္းထဲမွာပဲလွဲခ်လိုက္တယ္။ အဲ့အခ်ိန္မွာ ေမ်ာက္ေတြက အဲ့လယ္သမားအနားကိုလာၿပီး တစ္ေကာင္နဲ႔တစ္ေကာင္တီးတိုးစကားေျပာၾကတယ္
"ငါတို႔သည္ သာရဲ႕စပါးမ်ားကိုစားေသာက္ခဲ့ၾကသည္။ အခုေတာ့ သူလည္းေသေလၿပီ ဒါေၾကာင့္ သူ႔ရဲ႕ စ်ာပန အခမ္းနားကိုလုပ္ေပးၾကစို႔" ဆိုၿပီး ေမ်ာက္ေတြက လယ္႐ွင္႐ဲ႕အေလာင္းကို ေတာင္ကုန္းေပၚက လိႈင္ဂူထိပ္ဝကို သယ္ေဆာင္လာခဲ့ၾကသည္။ ေနာက္ေတာ့ ဖားစည္ကိူယူေဆာင္လာသည္။ ပထမဦးဆံုး #ေဂါကြေစး(ေငြဖားစည္) ကိုယူလာၿပီးေနာက္ #ေဂါဟြထူး(ေရႊဖားစည္) ေနာက္ဆံုးမွာ #ေဂါဝါး(ဖားစည္ျဖဴ) တို႔ကိုသယ္ေဆာင္လာခဲ့ၾကသည္။ ေနာက္ေတာ့ လယ္႐ွင္ရဲ႕ ပတ္ပတ္လည္မွာထိုင္ၿပီး ဖားစည္ေတြကိုတီးခတ္ၾကတဲ့အခါ လယ္႐ွင္ရဲ႕အေလာင္းေကာင္ႀကီးဟာ ႐ုတ္ရတ္အသက္ဝင္လာၿပီး လႈပ္႐ွားလာေတာ့ ေမ်ာက္ေတြလည္းအ့ံျသထိတ္လန္႔ၿပီး ထြက္ေျပးၾကသည္။ အဲ့ေနာက္ေတာ့ ဖူးေမာ္ေထာ္က ဖားစည္ကိုယူၿပီးအိမ္သို႔ၿပန္လာခဲ့သည္။
ထို႔ေနာက္ ဖူးေမာ္ေထာ္ကို မနာလိုတဲ့သူတခ်ိဳ႕က ထိုဖားစည္မ်ားကိုခိုးယူဖို႔ၾကံစည္ၾကေသာအခါ ဖူးေမာ္ေထာ္က #ေဘာ္ေဘာ္ေလး ေခၚေရကန္အတြင္းသို႔ ဖားစည္ျဖဴကိုပစ္ခ်ခဲ့သည္။ ထိုေနရာအား ယခုအခါ မသိႏိုု္ၾကေတာ့ပါ။ ေရႊဖားစည္ႏွင့္ ေငြဖားစည္တို႔သည္လည္း ေနရာအႏွံ႔အျပားသိုေရာက္႐ွိကုန္ၾကပါတယ္။
.
#ယုံၾကည္မႈ
ကရင္လူမ်ိဳးေတြက ဖားစည္မွာ ဂမၻီရ အစြမ္းေတြ႐ွိတယ္ဆိုၿပီးယ့ုၾကည္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဖားစည္ကိူ ႏွစ္စဥ္ ဒါမွမဟုတ္ အခါအားေလ်ာ္စြာ ပူေဇာ္မႈေတြျပဳလုပ္ၾကတယ္။ ဒီလိုပူေဇာ္ျခင္းက ကံေကာင္းမႈေတြကိုယူေဆာင္လာေပးတယ္လို႔လည္း ယံုၾကည္ၾကတယ္။ ႏွီးနဲ႔လုပ္ထားတဲ့ခြက္ေလးထဲကို မိသားစုကခ်က္ျပဳတ္ထားတဲ့ အစားေသာက္ေတြထည့္ၿပီး ပူေဇာ္မႈေတြျပဳလုပ္ၾကတယ္။ ႏွစ္စဥ္လည္း ဖားစည္နဲ့ပက္သက္ၿပီး ကခုန္မႈေတြ ပြဲလမ္းသဘင္ေတြနဲ႔လည္းပူေဇာ္ၾကေသးတယ္။
ဖားစည္မည္သံဟာ သာယာလြန္းတာေၾကာင့္ ေတာင္ေစာင့္နတ္ေတြ #ထီကစေကာစက လို႔ေခၚတဲ့ ေျမေစာင့္နတ္ေတြကလည္း အရမ္းသေဘာက်ၾကတယ္။ အဲ့လိုဖားစည္တီးခတ္ၾကသူေတြကိုလည္း ေကာင္းခ်ီးေပးၾကတယ္တဲ့။
ပဲခူးကိုးမေတာင္ကုန္းေဒသဖက္က #ကို သို႔ #ေဟာက္ လို႔ေခၚတဲ့ ဖားစည္မ်ိဳးေတြလည္း႐ွိေသးတယ္။ အဲ့ဒါေတြကိုေနာ့ နာေရးအခမ္းနားေတြမွာ သံုးေလ့႐ွိတာေၾကာင့္ #ဒုမဂၤလ ဖားစည္လို႔ေခၚၾကတယ္။ အဲ့ဖားစည္ကိုေတာ့ ပိုင္႐ွင္ေတြဟာ မိမိေနအိမ္မွာမထားပဲ ေတာထဲေတာင္ထဲမွာပဲ ဝွက္ထားၾကတယ္။ မိသားစုထဲမွာ အေရးႀကီးကိစၥၾကံဳလာခ်ိန္၊ မိသားစုဝင္တဦးဦး ေသဆံုးတဲ့အခါၾကမွသာ အဲ့ေတာ္ထဲကဖားစည္ကိုျပန္ယူၿပီ အေဝးေရာက္မိသားစုဝင္ေတြကို အသိေပးၾကတယ္တဲ့။
.
#ကရင္ဖားစည္ရဲ.အသြင္ျပင္
ဖားစည္ဟာ ပိုင္ဆိုင္တဲ့လူမ်ိဴး ေဒသေပၚမူတည္ၿပီးအမ်ိဳးမ်ိဳးကြဲျပားၾကပါတယ္။ကေမာၻဒီးယား၊ တ႐ုတ္ တို႔မွဖားစည္ပံုစံ အမ်ိဳမ်ိဳး႐ွိတဲ့ထဲက ကရင္ဖားစည္အသြင္ျပင္အေၾကာင္းကိုသာ ကြၽန္ေတာ္သိသေလာက္မ်ွေဝေပးပါရေစ..
ဖားစည္ရဲ႕အရြယ္အစားဟာ ပံုမွန္အားျဖင့္ ၁/၄ လက္မခန္႔႐ွိၿပီး မ်က္ႏွာျပင္ေပၚမွာေတာ့ စက္ဝိုင္းထပ္ပံုေလးမ်ားပါ႐ွိပါတယ္။ မ်က္ႏွာျပင္အရြယ္စားေပၚမူတည္ၿပီး စက္ဝိုင္းက ၁၂ထပ္၊ ၁၈ထပ္ နဲ႔ အထပ္၂၀ ထိ႐ွိႏိုင္ပါတယ္။
ဂ်ီျသေမႀတီဆန္ဆန္ဒီဇိုးင္း မွန္ကူကြက္ေတြ အစင္းေၾကာင္းေတြ စက္ဝန္းေၾကာင္းေတြ စသည္ျဖင့္ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳး႐ွိပါတယ္။
ဖားစည္ရဲ႕မ်က္ႏွာျပင္အလည္တည့္တာ့္မွာေတာ့ ၾကယ္ပြင့္ပံုပါ႐ွိၿပီး အထူးျခားဆံုး လကၡဏာပဲျဖစ္ပါတယ္။ မ်က္ႏွာျပင္ေဘးပတ္လည္တြင္ေတာ့ ဖား႐ုပ္ေတြကို ဘယ္ရစ္အျဖစ္မ်က္ႏွာမူၿပီး ေဒါင့္ေလးေဒါင့္မွာ ရပ္လ်က္ပံုပါ႐ွိပါတယ္။ဖားဆိုသည္မွာ မိုးရြာျခင္းရဲ႕အတိတ္ နိမိတ္ပံုျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဖားစည္တီးသံကို မိုးေခၚသံ နိမိတ္ပံုဟုလည္းယံုၾကည္ထားၾကပါသည္။
.
သိသေလာက္ျပန္လည္မ်ွေဝေပးတာျဖစ္လို႔ အမွားမ်ားပါဝင္ပါက နားလည္ေပးၾကပါခင္ဗ်ာ
#ကိုးကား #ကရင္(ေဒါက္တာသန္းလိႈင္)
#Wikipedia
#SettNaing