"ဂီတႏွင့္စြယ္စုံ အႏုပညာရွင္ ဝင္းဦး"
သက္တမ္း ၉၃ႏွစ္ေက်ာ္လာခဲ့ ၿပီျဖစ္ေသာ ျမန္မာ့႐ုပ္ရွင္သည္ ကြယ္အတိတ္ေႏွာင္းက အရိပ္ ေဟာင္းသဖြယ္ ကြယ္ေပ်ာက္သြားႏိုင္ သည္။ ျမန္မာ့႐ုပ္ရွင္သမိုင္းစဥ္၊ ေငြရတုကာလ (၁၉၂ဝ-၁၉၄၅)စာ အုပ္တြင္ဆရာႀကီး ဒဂုန္ဦးျမင့္စိုးက"ဇာတိပုည၊ဂုဏ္မာနျဖင့္၊ သံပဟုန္း စုန္း၊ဘက္မဲ့ႀကဳံးသား၊ ဝင့္ၾကြားတက္ ၾကြ စြာထက္ျမက္လႈပ္ရွားႏိုင္ခဲ့သည့္ျမန္မာ႐ုပ္ရွင္၏ စည္း႐ုံးမႈစြမ္းအား ကို ပ်က္သုဥ္းမသြားေစလိုၾက" ဟု ႐ုပ္ရွင္ေလာကႀကီး ပ်က္သုဥ္းမသြားေစလိုေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။
ျမန္မာ႐ုပ္ရွင္သည္ အတိတ္ကာလမွ ပစၥဳပၸန္ကာလတိုင္ေအာင္ အမ်ဳိး သားေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ စီးပြားေရး၊ တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးစသည့္ အခန္းက႑မ်ားတြင္ အုတ္တစ္ခ်ပ္၊ သဲ တစ္ပြင့္အေနျဖင့္ပါဝင္ခဲ့သည္။
႐ုပ္ ရွင္ေလာကတြင္ စြယ္စုံရအႏု ပညာ ရွင္မ်ားစြာ ေပၚထြန္းခဲ့ရာ ေရႊရတု ကာလတြင္ စာေရးဆရာ၊ သ႐ုပ္ ေဆာင္၊ ဒါ႐ိုက္တာ၊ေတးသံရွင္၊ စႏၵာ႐ုပ္ရွင္ကုမၸဏီ၊ စႏၵာမဂၢဇင္း ထုတ္ေဝသည့္ စႏၵာပုံႏွိပ္တိုက္ပိုင္ ရွင္ထပ္ဆင့္အကယ္ဒမီဝင္းဦး လည္း အပါအဝင္ျဖစ္သည္။
ဇာတ္ကား ေပါင္းမ်ားစြာတြင္ သ႐ုပ္ေဆာင္ခဲ့ ၿပီး၊ ေတးသီခ်င္းသီဆိုရာတြင္ လည္း ပါရမီရွိသူတစ္ဦးျဖစ္ခဲ့သည္။
ပထမဦးဆုံး"ႏွစ္ေယာက္တည္း ေနခ်င္တယ္" ႐ုပ္ရွင္ဇာတ္ကားတြင္ ေခတ္လူငယ္အႀကိဳက္ "မီးပုံပြဲ"သီ ခ်င္းကို သီဆုိခဲ့ ရာ ပရိ သတ္ တစ္ ခဲနက္ အားေပး မႈကို ရရွိခဲ့သည္ အဲလ္ဗစ္
ပရက္စေလဆန္သည့္ ဝတ္ စားဆင္ယင္မႈတို႔ျဖင့္ အေနာက္တိုင္းသံစဥ္ပါ သီခ်င္းမ်ား ကိုသီဆိုခဲ့ေသာ္လည္းေခတ္ လူငယ္အႀကိဳက္ ေရာင္းတမ္းဂီတသာျဖစ္ခဲ့သည္။
တကယ္တမ္းႏွလုံးသားဂီတ ျဖစ္သည့္ျမန္မာသံစဥ္ဂီတကိုသာ ႏွစ္ၿခိဳက္ခဲ့သူတစ္ဦးလည္း ျဖစ္ သည္။ ေရွးေဟာင္းကာလေပၚ သီခ်င္းမ်ားကို သီဆိုခဲ့သည့္ ဦးစိန္ကတုံး၊ဂရိတ္ဦးဘိုးစိန္တို႔၏ သီခ်င္းမ်ားကိုတေလးတစားသီဆိုခဲ့ၿပီး ဆိုင္း ဘေမာင္၊ဆိုင္းဦးဟန္ပ၊ ေစာင္းဦးဘ သန္းတို႔ထံမွ သီခ်င္းႀကီး၊ သီခ်င္းခံ မ်ားကိုသင္ယူခဲ့သည္။ စာေရး ဆရာ မ်ားျဖစ္ၾကသည့္လွည္း တန္းဦးလူ ကေလး၊ ဆရာထာ၊ နန္းေတာ္ေရွ႕ ဆရာတင္၊ ေရႊတိုင္ညြန္႔၊ ၿမိဳ႕မၿငိမ္း၊ ေရႊျပည္ေအးတို႔မွသည္ ဗိုလ္ကေလး တင့္ေအာင္အလယ္၊ ကိုထူးေအာင္၊ စႏၵရားေလးလႈိင္တို႔အထိ ေရးစပ္ခဲ့ ေသာ ေတးသီခ်င္းမ်ားကို သီဆိုခဲ့ သည္။
တူရိယာသံစုံတီးဝိုင္း မ်ား ျဖစ္ၾကသည့္ ေရႊျပည္ေအး၊ ေအဝမ္း ခင္ေမာင္၊စိန္လွၿမိဳင္၊စိန္ဗိုလ္တင့္မွ စ၍ဂ်ဴအယ္လင္တန္၊ေကာင့္ေဘစီ တို႔၏ အေမရိကန္သံစုံတီးဝိုင္းမ်ား အထိတြဲဖက္သီဆိုခဲ့သည္။ ၿမိဳ႕မ တူ
ရိယာအဖြဲ႕ႏွင့္ေပါင္းစည္း၍ မႏၲေလး သႀကၤန္ပြဲေတာ္ကို ၁၁ႏွစ္တိုင္ ၿမိဳ႕မ အဖြဲ႕၏ ေတးသီခ်င္းမ်ားကို သီဆိုခဲ့ သည္။ ၁၉၆၇ခုႏွစ္ မႏၲေလးၿမိဳ႕မတူ ရိယာအဖြဲ႕ႏွင့္ ဂီတပေဒသာကပြဲ တြင္ အတြဲညီခဲ့ေသာေတသံရွင္ဝင္းဦး သည္ ဆရာၿမိဳ႕မၿငိမ္းအပါအဝင္ၿမိဳ႕မအဖြဲ႕မွ သီခ်င္းေရးဆရာမ်ား၏သီ ခ်င္းမ်ားကိုသီဆိုကာအသံ လႊင့္ ခဲ့သည္။
ထိုအျပင္ Long Playဓာတ္ ျပားသြင္း ၍ ျပန္ဆိုခဲ့သည္။
ျမန္မာ့ ဂီတကို ႏွစ္ သက္သည့္ အႏုပညာရွင္ ဝင္းဦးသည္ ဂီတႏွင့္ ပတ္ သက္လာလွ်င္ တံခါးဖြင့္ဝါဒကို က်င့္သုံးၿပီး ဓာတ္ျပားေတး၊ ႐ုပ္ရွင္ေနာက္ခံေတး၊ ေတး စီးရီးတို႔တြင္ ေမတၱာျဖင့္ သီဆိုေပးခဲ့သည္။ ေတးသီခ်င္းသီဆိုရာတြင္ ထုတ္လုပ္သူ မ်ား ခ်ီးျမႇင့္သည့္ အႏုပညာဥာဏ္ပူေဇာ္ခကို ဂီတပညာရွင္ကို ခံစားခြင့္ အၿမဲေပးေလ့ရွိသည္။ ဂီတမွရရွိ ေသာ အႏုပညာဥာဏ္ပူေဇာ္ခံကို လုံးဝ မယူဟု ခံယူထားသူတစ္ဦး လည္း ျဖစ္သည္။
၁၉၈၅ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၁၃ရက္ေန႔၊ ကန္ေတာ္ႀကီးဟိုတယ္တြင္ က်င္းပ ေသာ စြယ္စုံရအႏုပညာရွင္ဝင္းဦး၏ ႏွစ္ငါးဆယ္ ေရႊရတု ေမြးေန႔ပြဲတြင္ ဖခင္ျဖစ္သူ ေခတ္ေဟာင္းအဆို ေတာ္ႀကီး ခ်စ္ဒုကၡ ဦးဘညြန္႔ႏွင့္တြဲ ဖက္၍ ခ်စ္ဒုကၡ၊ ဆုထူးရြယ္၊ မႈန္ေရႊ ရည္သီခ်င္းတို႔ကို အမွတ္တရသီဆို ၿပီး ေရႊရတုေမြးေန႔အခမ္းအနားကို လည္းဗီဒီယိုျဖင့္မွတ္တမ္းတင္ခဲ့သည္။
စြယ္စုံရ အႏုပညာရွင္ ဝင္းဦး ၏ ဖခင္ ဦးဘညြန္႔သည္ တေယာ တူရိယာ ပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ေအ ဝမ္း႐ုပ္ရွင္ကုမၸဏီမွ ထုတ္လုပ္ေသာ သဘင္ဝန္ဓာတ္ျပားမ်ားတြင္ ေတး ေရးတကၠသိုလ္ေဖစန္းေရးသားသည့္ "ဆုထူးရြယ္"သီခ်င္း၊ ေတးေရးျပည္ သန္းႏြယ္ေရးသားသည့္ "ခ်စ္ဒုကၡ"သီခ်င္းတို႔ကို သီဆိုခဲ့ရာ ေအာင္ျမင္ သည့္ ဓာတ္ျပားေတးသံရွင္တစ္ဦး လည္းျဖစ္ခဲ့သည္။
၂၁ရာစုျမန္မာ့စာေပသမိုင္း၊ ျမန္မာ႐ုပ္ရွင္သမိုင္း၊ ျမန္မာေတးဂီ တသမိုင္းတြင္ ေမာ္ကြန္းတင္လ်က္ရွိ သူ၊ ေတးသီခ်င္းပုဒ္ေရ တစ္ေထာင္ ေက်ာ္ကို သီဆိုခဲ့သူ စြယ္စုံရ အႏု
ပညာရွင္ဝင္းဦးသည္ ၁၉၈၈ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၄ရက္ေန႔ နံနက္ ၁နာရီ ၁ဝမိနစ္တြင္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့သည္။
ၾကယ္စင္သစ္
(စာကိုး-ျမန္မာ့႐ုပ္ရွင္ေငြၾကယ္ပြင့္တို႔ ႐ုပ္ပုံလႊာ)
သက္တမ္း ၉၃ႏွစ္ေက်ာ္လာခဲ့ ၿပီျဖစ္ေသာ ျမန္မာ့႐ုပ္ရွင္သည္ ကြယ္အတိတ္ေႏွာင္းက အရိပ္ ေဟာင္းသဖြယ္ ကြယ္ေပ်ာက္သြားႏိုင္ သည္။ ျမန္မာ့႐ုပ္ရွင္သမိုင္းစဥ္၊ ေငြရတုကာလ (၁၉၂ဝ-၁၉၄၅)စာ အုပ္တြင္ဆရာႀကီး ဒဂုန္ဦးျမင့္စိုးက"ဇာတိပုည၊ဂုဏ္မာနျဖင့္၊ သံပဟုန္း စုန္း၊ဘက္မဲ့ႀကဳံးသား၊ ဝင့္ၾကြားတက္ ၾကြ စြာထက္ျမက္လႈပ္ရွားႏိုင္ခဲ့သည့္ျမန္မာ႐ုပ္ရွင္၏ စည္း႐ုံးမႈစြမ္းအား ကို ပ်က္သုဥ္းမသြားေစလိုၾက" ဟု ႐ုပ္ရွင္ေလာကႀကီး ပ်က္သုဥ္းမသြားေစလိုေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။
ျမန္မာ႐ုပ္ရွင္သည္ အတိတ္ကာလမွ ပစၥဳပၸန္ကာလတိုင္ေအာင္ အမ်ဳိး သားေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ စီးပြားေရး၊ တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးစသည့္ အခန္းက႑မ်ားတြင္ အုတ္တစ္ခ်ပ္၊ သဲ တစ္ပြင့္အေနျဖင့္ပါဝင္ခဲ့သည္။
႐ုပ္ ရွင္ေလာကတြင္ စြယ္စုံရအႏု ပညာ ရွင္မ်ားစြာ ေပၚထြန္းခဲ့ရာ ေရႊရတု ကာလတြင္ စာေရးဆရာ၊ သ႐ုပ္ ေဆာင္၊ ဒါ႐ိုက္တာ၊ေတးသံရွင္၊ စႏၵာ႐ုပ္ရွင္ကုမၸဏီ၊ စႏၵာမဂၢဇင္း ထုတ္ေဝသည့္ စႏၵာပုံႏွိပ္တိုက္ပိုင္ ရွင္ထပ္ဆင့္အကယ္ဒမီဝင္းဦး လည္း အပါအဝင္ျဖစ္သည္။
ဇာတ္ကား ေပါင္းမ်ားစြာတြင္ သ႐ုပ္ေဆာင္ခဲ့ ၿပီး၊ ေတးသီခ်င္းသီဆိုရာတြင္ လည္း ပါရမီရွိသူတစ္ဦးျဖစ္ခဲ့သည္။
ပထမဦးဆုံး"ႏွစ္ေယာက္တည္း ေနခ်င္တယ္" ႐ုပ္ရွင္ဇာတ္ကားတြင္ ေခတ္လူငယ္အႀကိဳက္ "မီးပုံပြဲ"သီ ခ်င္းကို သီဆုိခဲ့ ရာ ပရိ သတ္ တစ္ ခဲနက္ အားေပး မႈကို ရရွိခဲ့သည္ အဲလ္ဗစ္
ပရက္စေလဆန္သည့္ ဝတ္ စားဆင္ယင္မႈတို႔ျဖင့္ အေနာက္တိုင္းသံစဥ္ပါ သီခ်င္းမ်ား ကိုသီဆိုခဲ့ေသာ္လည္းေခတ္ လူငယ္အႀကိဳက္ ေရာင္းတမ္းဂီတသာျဖစ္ခဲ့သည္။
တကယ္တမ္းႏွလုံးသားဂီတ ျဖစ္သည့္ျမန္မာသံစဥ္ဂီတကိုသာ ႏွစ္ၿခိဳက္ခဲ့သူတစ္ဦးလည္း ျဖစ္ သည္။ ေရွးေဟာင္းကာလေပၚ သီခ်င္းမ်ားကို သီဆိုခဲ့သည့္ ဦးစိန္ကတုံး၊ဂရိတ္ဦးဘိုးစိန္တို႔၏ သီခ်င္းမ်ားကိုတေလးတစားသီဆိုခဲ့ၿပီး ဆိုင္း ဘေမာင္၊ဆိုင္းဦးဟန္ပ၊ ေစာင္းဦးဘ သန္းတို႔ထံမွ သီခ်င္းႀကီး၊ သီခ်င္းခံ မ်ားကိုသင္ယူခဲ့သည္။ စာေရး ဆရာ မ်ားျဖစ္ၾကသည့္လွည္း တန္းဦးလူ ကေလး၊ ဆရာထာ၊ နန္းေတာ္ေရွ႕ ဆရာတင္၊ ေရႊတိုင္ညြန္႔၊ ၿမိဳ႕မၿငိမ္း၊ ေရႊျပည္ေအးတို႔မွသည္ ဗိုလ္ကေလး တင့္ေအာင္အလယ္၊ ကိုထူးေအာင္၊ စႏၵရားေလးလႈိင္တို႔အထိ ေရးစပ္ခဲ့ ေသာ ေတးသီခ်င္းမ်ားကို သီဆိုခဲ့ သည္။
တူရိယာသံစုံတီးဝိုင္း မ်ား ျဖစ္ၾကသည့္ ေရႊျပည္ေအး၊ ေအဝမ္း ခင္ေမာင္၊စိန္လွၿမိဳင္၊စိန္ဗိုလ္တင့္မွ စ၍ဂ်ဴအယ္လင္တန္၊ေကာင့္ေဘစီ တို႔၏ အေမရိကန္သံစုံတီးဝိုင္းမ်ား အထိတြဲဖက္သီဆိုခဲ့သည္။ ၿမိဳ႕မ တူ
ရိယာအဖြဲ႕ႏွင့္ေပါင္းစည္း၍ မႏၲေလး သႀကၤန္ပြဲေတာ္ကို ၁၁ႏွစ္တိုင္ ၿမိဳ႕မ အဖြဲ႕၏ ေတးသီခ်င္းမ်ားကို သီဆိုခဲ့ သည္။ ၁၉၆၇ခုႏွစ္ မႏၲေလးၿမိဳ႕မတူ ရိယာအဖြဲ႕ႏွင့္ ဂီတပေဒသာကပြဲ တြင္ အတြဲညီခဲ့ေသာေတသံရွင္ဝင္းဦး သည္ ဆရာၿမိဳ႕မၿငိမ္းအပါအဝင္ၿမိဳ႕မအဖြဲ႕မွ သီခ်င္းေရးဆရာမ်ား၏သီ ခ်င္းမ်ားကိုသီဆိုကာအသံ လႊင့္ ခဲ့သည္။
ထိုအျပင္ Long Playဓာတ္ ျပားသြင္း ၍ ျပန္ဆိုခဲ့သည္။
ျမန္မာ့ ဂီတကို ႏွစ္ သက္သည့္ အႏုပညာရွင္ ဝင္းဦးသည္ ဂီတႏွင့္ ပတ္ သက္လာလွ်င္ တံခါးဖြင့္ဝါဒကို က်င့္သုံးၿပီး ဓာတ္ျပားေတး၊ ႐ုပ္ရွင္ေနာက္ခံေတး၊ ေတး စီးရီးတို႔တြင္ ေမတၱာျဖင့္ သီဆိုေပးခဲ့သည္။ ေတးသီခ်င္းသီဆိုရာတြင္ ထုတ္လုပ္သူ မ်ား ခ်ီးျမႇင့္သည့္ အႏုပညာဥာဏ္ပူေဇာ္ခကို ဂီတပညာရွင္ကို ခံစားခြင့္ အၿမဲေပးေလ့ရွိသည္။ ဂီတမွရရွိ ေသာ အႏုပညာဥာဏ္ပူေဇာ္ခံကို လုံးဝ မယူဟု ခံယူထားသူတစ္ဦး လည္း ျဖစ္သည္။
၁၉၈၅ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၁၃ရက္ေန႔၊ ကန္ေတာ္ႀကီးဟိုတယ္တြင္ က်င္းပ ေသာ စြယ္စုံရအႏုပညာရွင္ဝင္းဦး၏ ႏွစ္ငါးဆယ္ ေရႊရတု ေမြးေန႔ပြဲတြင္ ဖခင္ျဖစ္သူ ေခတ္ေဟာင္းအဆို ေတာ္ႀကီး ခ်စ္ဒုကၡ ဦးဘညြန္႔ႏွင့္တြဲ ဖက္၍ ခ်စ္ဒုကၡ၊ ဆုထူးရြယ္၊ မႈန္ေရႊ ရည္သီခ်င္းတို႔ကို အမွတ္တရသီဆို ၿပီး ေရႊရတုေမြးေန႔အခမ္းအနားကို လည္းဗီဒီယိုျဖင့္မွတ္တမ္းတင္ခဲ့သည္။
စြယ္စုံရ အႏုပညာရွင္ ဝင္းဦး ၏ ဖခင္ ဦးဘညြန္႔သည္ တေယာ တူရိယာ ပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ေအ ဝမ္း႐ုပ္ရွင္ကုမၸဏီမွ ထုတ္လုပ္ေသာ သဘင္ဝန္ဓာတ္ျပားမ်ားတြင္ ေတး ေရးတကၠသိုလ္ေဖစန္းေရးသားသည့္ "ဆုထူးရြယ္"သီခ်င္း၊ ေတးေရးျပည္ သန္းႏြယ္ေရးသားသည့္ "ခ်စ္ဒုကၡ"သီခ်င္းတို႔ကို သီဆိုခဲ့ရာ ေအာင္ျမင္ သည့္ ဓာတ္ျပားေတးသံရွင္တစ္ဦး လည္းျဖစ္ခဲ့သည္။
၂၁ရာစုျမန္မာ့စာေပသမိုင္း၊ ျမန္မာ႐ုပ္ရွင္သမိုင္း၊ ျမန္မာေတးဂီ တသမိုင္းတြင္ ေမာ္ကြန္းတင္လ်က္ရွိ သူ၊ ေတးသီခ်င္းပုဒ္ေရ တစ္ေထာင္ ေက်ာ္ကို သီဆိုခဲ့သူ စြယ္စုံရ အႏု
ပညာရွင္ဝင္းဦးသည္ ၁၉၈၈ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၄ရက္ေန႔ နံနက္ ၁နာရီ ၁ဝမိနစ္တြင္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့သည္။
ၾကယ္စင္သစ္
(စာကိုး-ျမန္မာ့႐ုပ္ရွင္ေငြၾကယ္ပြင့္တို႔ ႐ုပ္ပုံလႊာ)
No comments:
Post a Comment
မိတ္ေဆြ...အခ်ိန္ေလးရရင္ blogg မွာစာလာဖတ္ပါေနာ္
ဗဟုသုတ ရနိုင္တယ္။