ေက်ာက္မီးေသြးဆိုတာ ဂ်ိဳနဲ႔လားကြယ့္

By ကို သာ ပို on Monday, December 24, 2012 at 6:13pm ·

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေက်ာက္မီးေသြး ဓါတ္အားေပး စက္ရံုေတြ တည္ေဆာက္ေတာ့မွာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ ဟိုအသံဒီအသံေတြ ၾကားေနရလို႔ အသံုးဝင္လို႔ ဝင္ျငား ဒီစာကိုေရးပါတယ္။

ေက်ာက္မီးေသြး ဓါတ္အားေပး စက္ရံုဆိုတာ ေျပာရရင္ေတာ့ ျမန္မာျပည္နဲ႔ မစိမ္းပါဘူး။ ေလာေလာလတ္လတ္ လည္ပတ္ေနတဲ့ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးသံုး ဓါတ္အားေပးစက္ရံုလဲ တည္ရွိေနပါေသးတယ္။ ေျပာရရင္ေတာ့ ဒီလိုစက္ရံုေတြေၾကာင့္ ဘာေတြဆိုးက်ိဳးေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္၊ ဒီဆိုးက်ိဳးေတြ ျဖစ္မလာေအာင္ ဘယ္လိုနည္းလမ္းေတြ အသံုးျပဳျပီးေတာ့ ကာကြယ္ရမယ္၊ တည္ေဆာက္ရမယ္ ဆိုတာေတြကို ေလ့လာသိရွိထားဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

လူအေတာ္မ်ားမ်ားက ေက်ာက္မီးေသြးဆိုတာနဲ႔ မီးခိုးေတြအမ်ားၾကီးထြက္မယ္ ပတ္ဝန္းက်င္ညစ္ညမ္းမယ္၊ ေလထုညစ္ညမ္းမယ္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္မယ္ဆိုျပီးေတာ့ ေျပးျမင္တတ္ၾကပါတယ္။ အမွန္ပါပဲ ေက်ာက္မီးေသြးကို မီးရိႈလိုက္တဲ့အခါ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္၊ ဆာယလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္၊ ကတၱရာနဲ႔ တျခာအဆိပ္အေတာက္ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ဓါတ္ေငြ႕ေတြ ထြက္လာတတ္ပါတယ္။ ဖန္လံုအိမ္အာနီသင္ ျဖစ္ေစတဲ့ ဓါတ္ေငြ႕ေတြ၊ အက္ဆစ္မိုးေတြနဲ႔ ေလထုညစ္ညမ္းတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တာေတြ အမ်ားၾကီးပါ။



ဒါေတြဟာ ဘာေတြျဖစ္ႏို္င္မလဲ ဆိုတာနဲ႔ ဘယ္လိုကာကြယ္ရင္ ရမလဲဆိုတာေတြကိုလဲ လက္လွမ္းမီသေလာက္ ေလ့လာထားသင့္တယ္ ထင္မိပါတယ္။ ဒါမွသာ တကယ္တမ္း ပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္ႏိုင္တာေတြ တည္ေဆာက္ၾကတဲ့အခါ လိုအပ္တဲ့ နည္းစနစ္ေတြသံုးၾကရဲ႕လား၊ စနစ္က်နစြာ အသံုးျပဳျခင္း ရွိမရွိကို စူးစမ္းႏိုင္မယ္ ထင္မိပါတယ္။ ထြက္ႏိုင္တဲ့ အဆိပ္ဓါတ္ေငြ႕ေတြနဲ႔ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြကေတာ့ အမ်ားၾကီးပါပဲ။ အခုေျပာခ်င္တာကေတာ့ ဒီဆိုးက်ိဳးေတြထဲက ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္နဲ႔ သူ႕ကို ဘယ္လိုသန္႔စင္လို႔ ရတယ္ဆိုတဲ့ နည္းလမ္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ေက်ာက္မီးေသြးနဲ႔ ေရနံတို႔လို ရုပ္ၾကြင္းေလာင္စာေတြဟာ ဆာလဖာဓါတ္ေတြ ေပါမ်ားစြာပါဝင္ေနေလ့ ရွိၾကပါတယ္။ ေကာင္းမြန္စြာ သန္႔စင္ထားျခင္း မရွိတဲ့ ရုပ္ၾကြင္းေလာင္စာေတြဟာ ေလာက္ကၽြမ္းရာမွာ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဆိုတဲ့ အဆိပ္ဓါတ္ေငြ႕ေတြကို ေလထုထဲ ထုတ္လႊတ္တတ္ၾကပါတယ္။ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ဟာ အဆိပ္ဓါတ္ေငြ႔တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ျပီးေတာ့ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို မ်ားစြာျဖစ္ေစတဲ့ ဓါတ္ေငြ႕ျဖစ္ပါတယ္။ ေလထုထဲမွာ ရွိေနတဲ့ ဆာလဖာဒိုင္ ေအာက္ဆိုဒ္ေတြဟာ ေရခိုးေရေငြ႕ေတြနဲ႔႔ ေရာေႏွာျပီးေတာ့ အက္ဆစ္မိုးအျဖစ္လဲ ရြာက်တတ္ပါေသးတယ္။

ဒီေတာ့ ေက်ာက္မီးေသြးသံုး စက္ရံုေတြ၊ ဓါတ္အားေပး စက္ရံုေတြမွာ ေလထုထဲကို မီးခိုးေတြ မထုတ္လႊတ္ခင္ သန္႔စင္ႏိုင္ဖို႔ အဓိက လိုအပ္ပါတယ္။ ေက်ာက္မီးေသြးတို႔လို ေလာင္စာေတြ မီးရိႈရာကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ မီးခိုးေငြေတြကေန ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ဓါတ္ေငြ႕ကို ဖယ္ရွားတဲ့ နည္းလမ္းကို Flue-gas desulfurization (FGD) လို႔ ေခၚပါတယ္။ အဓိကအားျဖင့္ FGD မွာ

1. Wet Limestone FGD
2. Seawater FGD ဆိုျပီးေတာ့ နည္းလမ္းေတြ ရွိပါတယ္။

ဒီထဲက Seawater SGD လို႔ေခၚတဲ့ ပင္လယ္ေရကို အသံုးျပဳျပီးေတာ့ သန္႔စင္နည္းဆိုတာက ပင္လယ္ေရမွာရွိေနတဲ့ သဘာဝ PH7 တန္ဖိုးကို သံုးျပီးေတာ့ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ကို သန္႔စင္တာပါ။ ပင္လယ္ေရ အလြယ္တကူ ရရွိႏိုင္တဲ့ ေဒသေတြမွာ ဒီနည္းကို အသံုးျပဳသင့္ပါတယ္။

ပထမဦးစြာ ပင္လယ္ေရေတြကို သိုေလွာင္မယ့္ ကန္ထဲကို ပန္႔ေတြနဲ႔ စုတ္တင္ျပီးေတာ့ ေအာက္ဆီေဒးရွင္းျဖစ္ေအာင္ Air-Blower ေတြနဲ႔ ေလမႈတ္သြင္းထားရပါမယ္။ ေနာက္ေတာ့ သန္႔စင္မယ့္ Sump ထဲကိုခုနက ပင္လယ္ေရေတြကို ေမာင္းသြင္းရပါမယ္။ ေက်ာက္မီးေသြးေတြ မီးရိႈလို႔ ထြက္လာမယ့္ မီးခိုးေတြကိုလဲ Sump ထဲကို မႈတ္သြင္းေပးရပါမယ္။ အဲ့ဒိအေပၚကမွ ခုနက ပင္လယ္ေရေတြကို ေရပန္းနဲ႔ ျဖန္းေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေနရာမွ မီးခိုးေတြထဲမွာ ပါဝင္တဲ့ SO2 ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ေတြဟာ ဆာလဖိတ္ေပ်ာ္ရည္အျဖစ္နဲ႔ ပင္လယ္ထဲကို ေရာက္ရွိသြားမွာပါ။ ပင္လယ္ေရထဲမွာ ပင္လယ္ေရထဲမွာ သဘာဝအေလ်ာက္ ရွိေနတဲ့ ဆာလဖိတ္ေပ်ာ္ရည္နဲ႔ အတူတူပါပဲ။ ဆာလဖိတ္ဓါတ္မ်ားတဲ့ ပင္လယ္ေရေတြကို ပင္လယ္ထဲ ျပန္လႊတ္ေပးျခင္းျဖင့္ ျပန္လည္ေရာေႏွာျပီးေတာ့ သဘာဝအတိုင္း ျပန္ျဖစ္သြားမွာပါ။ ဒီနည္းအသံုးျပဳတဲ့ အနီးတဝိုက္က ပင္လယ္ေရကိုေတာ့ ဆာလဖိတ္ေပ်ာ္ရည္ ပါဝင္မႈႏႈန္း အျမဲတိုင္းတာေနဖို႔ လိုအပ္မယ္ေတာ့ ထင္မိပါတယ္။



ေက်ာက္မီးေသြးသံုး ဓါတ္အားေပးစက္ရံုေတြမွာ အေအးခံဖို႔ ပင္လယ္ေရကို အသံုးျပဳၾကေသးတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ပင္လယ္ကမ္းစပ္နဲ႔ နီးတဲ့ေဒသေတြမွာ ေက်ာက္မီးေသြးသံုး ဓါတ္အားေပးစက္ရံုေတြ တည္ေဆာက္တာဟာ စီးပြားေရးအရ တြက္ေျခကိုက္တဲ့ အေနအထားျဖစ္ပါတယ္။ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ေတြ ေလထုထဲ ေရာက္မသြားဖို႔ သန္႔စင္ရာမွာလဲ အကုန္အက်အနည္းငယ္နဲ႔ ထိေရာက္ေစႏိုင္ပါတယ္။


ေနာက္တစ္နည္းျဖစ္တဲ့ Wet Limestone FGD ကေတာ့ ထံုးေက်ာက္ေတြကို အသံုးျပဳျပီးေတာ့ သန္႔စင္တဲ့ နည္းလမ္းျဖစ္ပါတယ္။ ထံုးေက်ာက္ေတြကို အမႈန္႔ျဖစ္ေအာင္ ၾကိတ္ခြဲျပီး ထံုးေက်ာက္ေပ်ာ္ရည္ေတြ ရေအာင္ ပထမဦးစြာ စီမံထားရပါတယ္။ ရလာတဲ့ ထံုးေက်ာက္ ေပ်ာ္ရည္ေတြကို Sump ထဲကို ေမာင္းသြင္းျပီးေတာ့ ေက်ာက္မီးေသြးေတြ မီးရိႈရာက ထြက္လာတဲ့ မီးခိုးေတြကိုလဲ Sump ထဲ မႈတ္သြင္းရပါမယ္။ အဲ့ဒိအေပၚကမွ ခုနက ထံုးေက်ာက္ေပ်ာ္ရည္ေတြကို Spray ေတြနဲ႔ ျဖန္းေပးရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

CaCO3 ဒါမွမဟုတ္ CaO ဆုိတဲ့ ထံုေက်ာက္ေတြနဲ႔ SO2 ေခၚတဲ့ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ေတြ ဓါတ္ျပဳတဲ့အခါမွာ CaSO3 ေခၚတဲ့ ကယိလစီယမ္ ဆာလဖိုက္ေတြ Sump ေအာက္ေျခမွာ အနယ္က်ျပီး ထြက္လာပါတယ္။ ဒီနည္းနဲ႔ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ဓါတ္ေငြ႕ကို ဖယ္ရွားတာ ျဖစ္ပါတယ္။



အနယ္က်ေနတဲ့ CaSO3 ကို ေအာက္ဆီဂ်င္နဲ႔ ဓါတ္ျပဳေအာင္ ေအာက္ေျခကေန ေလကို Blower ေတြနဲ႔ မႈတ္သြင္းေပးလိုက္တဲ့အခါမွာ ေရာင္းတန္းဝင္ ေျမျဖဴေခၚတဲ့ (Gypsum, CaSO4) ကို ရရွိႏိုင္ပါေသးတယ္။

အထက္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ နည္းလမ္းေတြဟာ အစိုနည္းလို႔ေခၚတဲ့ ေရပါတဲ့နည္းလမ္းေတြ ျဖစ္တဲ့အတြက္ မီးခိုးေတြ ျပန္လည္ထြက္မယ့္ ေခါင္းတိုင္မွာ ေရစစ္စကာေတြ တပ္ထားေပးဖို႔ လိုအပ္ပါေသးတယ္။

ျပီးေတာ့ ဒီနည္းလမ္းေတြဟာ မီးခိုးေတြထဲမွာ ပါဝင္တဲ့ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ကို ၉၅%အထက္ သန္႔စင္ဖယ္ရွားေပးႏိ္ုင္ပါတယ္။ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္အျပင္ Hydrogen Chloride(HCL), Hydrogen Fluoride (HF) တို႔လို အက္ဆစ္ဓါတ္ရွိတဲ့ အရာေတြကိုလဲ ဖယ္ရွားေပးႏိ္ုင္ပါေသးတယ္။

ဒါေတြအျပင္

• Circulating Fluidised Bed (CFB) လို႔ေခၚတဲ့ Dry Flue Gas Desulphurisation၊
• Wet sulfuric acid process လ္ို႔ေခၚတဲ့ ဆာလျဖဴရစ္ အက္ဆစ္ထုတ္ယူနဲ့နည္းလမ္း။
• SNOX Flue gas desulfurization လုိ႔ေခၚတဲ့ ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္နဲ႔ ႏိုင္ထရိုဂ်င္ေအာက္ဆိုဒ္ကို တျပိဳင္နက္တည္း သန္႔စင္တဲ့နည္းလမ္းတို႔႔လို

တျခားနည္းလမ္းမ်ားလဲ ရွိပါေသးတယ္။

ဒါေတြက သန္႔စင္တဲ့ နည္းစနစ္ ရႈပ္ေထြးတဲ့အျပင္ ေဈးလဲၾကီးတာေၾကာင့္ အသံုးျပဳမႈ နည္းပါးခက္ခဲတဲ့ နည္းလမ္းေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ေက်ာက္မီးေသြး ေလာက္ကၽြမ္းရာက ထြက္လာတဲ့ ဓါတ္ေငြ႕ေတြထဲက ဆာလဖာဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္တင္မကပဲ ျပာေတြ၊ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္၊ ႏိုင္ထရိုဂ်င္ေအာက္ဆိုဒ္နဲ႔ တျခား အဆိပ္အေတာက္ ပစၥည္းေတြကပိုလဲ ဖယ္ရွားျပီးမွ ေလထုထဲကို ထုတ္လႊင့္သင့္တာပါ။

က်န္တာေတြကိုလဲ ေနာက္မ်ား အလ်ဥ္းသင့္ရင္ ဆက္ေရးပါဦးမယ္။

Luminox
25.12.2012