** လူကိုအဆိပ္သင့္ေစတဲ့ အစားအစာမ်ား။ **

 

က်န္းမာေရးစာတိုမ်ားစုစည္းမွဳ

** လူကိုအဆိပ္သင့္ေစတဲ့ အစားအစာမ်ား။ **

မိမိပတ္၀န္းက်င္လက္တကမ္းမွာ အျမဲျမင္ေတြ ့ေနက်အစားအစာမ်ားျဖစ္လို ့၊ ပံုမွန္စားျဖစ္ေနေသာ္လဲ တခါတရံ ထိုအစားအစာ မ်ားက လူကိုအဆိပ္သင့္ကာ အသက္အႏၱရာယ္ရွိေစလို ့ သတိျပဳဆင္ျခင္ႏိုင္ၾကပါေစေၾကာင္း မွ်ေ၀အသိေပးလိုက္ရပါတယ္။

(၁) မႈိ။ ကမၻာေပၚတြင္ မႈိအမ်ိဳးေပါင္း ၁၄၀၀၀ ေက်ာ္ရွိၾကေသာ္လည္း၊ ၃၀၀၀ နီးပါးခန္ ့သာစားလို ့ရျပီး၊ ၇၀၀ ခန္ ့က ေဆးဘက္ ၀င္ပါတယ္္။ ကမၻာေပၚမွာ မိႈျဖဴ(ေခၚ)white mushroom ႏွင့္ ရွီအိတခယ္(ေခၚ)shiitake အနက္ေရာင္မႈိတို ့က အရသာအ ေကာင္းဆံုးျဖစ္ပါတယ္္။ ျမန္မာျပည္မွာ ဌက္စို ့မႈိ၊ မႈိျဖဴ(ေခၚ)ေျခတံရွည္မႈိ၊ ေကာက္ရိုးမႈိ၊ ေငြႏွင္းမႈိ၊ ဖတ္သြတ္မႈိ၊ ၀ါးမႈိ၊ စိုက္ပ်ိဳး ေရးမႈိတို ့ကိုစားသံုးေနၾကျပီး၊ ဌက္စို ့မႈိက အရသာအရွိဆံုးႏွင့္ ေစ်းအၾကီးဆံံံုး/ဖက္သြတ္မႈိက ေစ်းအနိမ့္ဆံုး/မႈိျဖဴ(ေခၚ)ေျခတံ ရွည္မႈိကေတာ့ အရသာအႏူးညံ့ဆံုးပါဘဲ။ အစက္အေျပာက္ရွိတဲ့မႈိ နဲ ့့ေျခခ်င္း၀တ္ပါတဲ့မႈိေတြက အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစလို ့ (လံုး၀)မစားအပ္ေပ။ အဆိပ္အေတာက္ရွိတဲ့ မႈိကိုစားသံုးမိပါက၊ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း၊ ပ်ိဳ ့အန္ျခင္း၊ ေအာ္ဂလီဆန္ျခင္း၊ တက္ျခင္း၊ အေၾကာဆြဲျခင္း၊ coma(ေခၚ)ေမ့ေျမာျခင္းစတဲ့ အစာအဆိပ္သင့္လကၡဏာေတြျဖစ္ေပၚတတ္ျပီး၊ အသက္အႏၱရာယ္စိုးရိမ္ရပါ တယ္။

(၂) ငရုပ္သီး။ အေျခခံက်တဲ့ မီးဖုိေခ်ာင္သံုး ဟင္းခတ္အမ်ိဳးအစားေတြထဲမွာ ငရုပ္သီးလည္း တခုအပါအ၀င္ပါ။ ငရုပ္သီးထဲမွာ ပါရွိတဲ့ Capsaicin (ေခၚ)သဘာ၀ဓာတုပစၥည္းက ပူေလာင္ျခင္းကိုျဖစ္ေပၚေစလို ့၊ ေခြ်းမ်ားထြက္ကာ ႏွာရည္မ်ားယိုစီးက်လာေစ တာေၾကာင့္ ထိပ္ကပ္နာေ၀ဒနာသည္မ်ား နဲ ့ ႏွာေခါင္းပိတ္သူေတြအတြက္ ေဆးဘက္၀င္ပါတယ္။ Hravard သုေတသီမ်ား၏ သုေတသနျပဳခ်က္မ်ားအရ Capsaicin ဓာတ္က Pathological Pian ျဖင့္ ကုသမႈခံယူေနၾကရေသာ လူနာမ်ားကို နာက်င္မႈေ၀ဒ နာမ်ား သက္သာေစေၾကာင္း အတည္ျပဳႏို္င္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေမြးရာပါ ငရုပ္သီးန ဲ ့ဓာတ္မတည့္သူမ်ား ႏွင့္ ငရုပ္သီးအစပ္ ကိုၾကိဳက္၍ မၾကာမၾကာလြန္က်ဴးစြာစားသူမ်ားမွာ အစာအိမ္ကင္ဆာႏွင့္ အသည္းကင္ဆာမ်ား ျဖစ္ေပၚေစတတ္ေၾကာင္း အိႏၵိယ၊ မကၠဆီကို ႏွင့္ Yale တကၠသိုလ္မွ က်န္းမာေရးသုေတသီမ်ားက အၾကံျပဳသတိေပးထားၾကပါတယ္။

(၃) ဇာတိိပၹိဳလ္သီး။ ဟင္းခတ္အမ်ိဳးအစားျဖစ္တဲ့ ဇာတိိပၹိဳလ္သီးကို ျမန္မာ့့ေဆးက်မ္းမ်ားတြင္သာမက၊ ႏိိုင္ငံတကာ ေဆးဘက္၀င္ အျဖစ္ အသံုးျပဳေလ့ရွိၾကပါတယ္။ သလိပ္နာ၊ ေလနာ၊ အဖ်ားအမ်ိဴးမ်ိဳးကို ႏိုင္ေစတဲ့ျပင္၊ ၀မ္းပ်က္/၀မ္းသြားျခင္းစတဲ့ ၀မ္းေရာဂါ မ်ားကိုလည္း ေပ်ာက္ကင္းေစပါတယ္။ သို ့ေသာ္ လိုအပ္သည္ထက္ပိုသံုးခဲ့ရင္ တက္ျခင္း/တုန္ျခင္း/ပ်ိဳ ့အန္ျခင္း/ေရဓာတ္ခမ္း ေျခာက္ျခင္းတို ့ ျဖစ္ေစျပီး အခမသင့္ရင္ အသက္ပါဆံုးရံႈးေစလို ့ သတိျပဳသံုးစြဲၾကပါ။

(၅) ေအာ္ဂဲနစ္မ်ိဳးမဟုတ္တဲ့ ပန္းသီး။ ပန္းသီးဟာ ေရပန္းစားေနတဲ့ ကမၻာသံုးအစားအစာသစ္သီးျဖစ္ပါတယ္။ ၀ယ္လိုအား ေကာင္းတာေၾကာင့္ စိုက္ပ်ိဳးသူမ်ားက သူ ့ထက္ငါ ေစ်းေကာင္းရေအာင္ ပိုးသတ္ေဆး နဲ ့ အသီးၾကီးထြားေဆးေတြ ဖ်န္းပက္ စိုက္ပ်ိဳးေနၾကပါတယ္။ ထိုဓာတုေဆးရည္ေတြထဲမွာပါလာတဲ့ pesticidesး က ပန္းသီးအခြံကိုထိုးေဖာက္၍ အသားထဲထိ စိမ့္၀င္ လာႏိုင္စြမ္းရွိလို ့ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ဓာတ္ေျမၾသဇာပိုးသတ္ေဆးမ်ားမသံုးဘဲ စိုက္ပ်ိဳးထားေသာ ေအာ္ဂဲနစ္ပန္းသီးမ်ိဳးကိုသာ ေရြးခ်ယ္ စားသံုးပါ။(သို ့မဟုတ္)အေပၚယံအခြံက ဓာတ္တိုးဆန္ ့က်င္ပစၥည္းမ်ား ၾကြယ္၀စြာပါရွိျပီး၊ လူကိုိုေကာင္းက်ိဳးျပဳတာေၾကာင့္ ထို ဓာတ္ေတြမဆံုးရံႈးရေလေအာင္ ဦးစြာပန္းသီးကို ေရသန ့္သန္ ့ျဖင့္စိမ္၍ပြတ္ေဆးပါ။ ျပီးရင္ အေပၚယံအခံံြကို ဓားျဖင့္ ရွပ္တိုက္ ပြတ္ဆြဲပါ(အခြံခြာရန္မလိုပါ)၊ ျပီးရင္ ေရစင္စင္နဲ ့ ေနာက္တစ္ၾကိမ္ ထပ္ေဆးျပီးမွ အခြံလိုက္၀ါးစားပါ။

(၆) ငါးၾကီးဆီ။ အားလံုးသိၾကတဲ့အတိုင္း ဆယ္လ္မြန္ငါးထဲရွိအဆီနဲ ့ ငါးၾကီးဆီမ်ားက က်နး္မာေရးအတြက္သာမက၊ အသားအ ေရလွပေစတဲ့ ျဖည့္စြက္စာမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။ သို ့ေသာ္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ေဆးသိပၸံပညာရွင္မ်ား၏ အေသးစိပ္ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္ ခ်က္မ်ားအရ (က)အိုမီဂါ၃ ဖက္တီးအက္ဆစ္ ျဖည့့္စြက္ စာငါးၾကီးဆီမ်ားထဲတြင္ ျမင့္မားစြာပါရွိတဲ့ EPA ႏွင့္ DPA ဗီတာ မင္တို ့က အမ်ိဳးသား မ်ားသုက္ရည္ဂလင္းကင္ဆာ(ေခၚ)ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာ ျဖစ္ႏို္င္ေခ်အလားလာ ၄၅% ထိရွိေစေၾကာင္း၊ (ခ) အကယ္၍ DHA ဗီတာ မင္အေျမာက္အမ်ားပါေသာ အိုမီဂါ၃ ငါးၾကီးဆီမ်ားက အဆိုပါ ကင္ဆာျဖစ္ႏို္င္ေခ်ထက္အလားအလာ ထက္ပင္ ၂-ဆမွ်ပိုကဲေနေၾကာင္း၊ (ဂ) ထိို ့ျပင္ အဆီမ်ားေသာငါးၾကီးေတြ လြန္ကဲစြာစားေသာက္ျခင္းကလည္း ေဖာ္ျပပါကင္ဆာျဖစ္လာ ေစေၾကာင္း National Cancer Institute(ေခၚ)က်မၼာေရးဂ်ာနယ္တစ္ေစာင္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

(၇) မိုက္ကရိုေ၀့ဖ္မီးဖိုျဖင့္ ေဖါက္ထားေသာ ေပါက္ေပါက္ ဆုပ္မ်ား။ ေပါက္ေပါက္ ဆုပ္မွာ အနံ အရသာေကာင္းေစဖို ့ အသံုးျပဳ ထားတဲ့ ေထာပတ္ရနံ ့တုကို diacetyl(ေခၚ)ဓာတုပစၥည္းျဖင့္ ျပဳျပင္ေဖာ္စပ္ထားပါတယ္။ မိုက္ကရိုေ၀့ဖ္မီးဖိုနဲ ့ ေပါက္ေပါက္ ေဖါက္လိုက္တဲ့အခါ၊ ထို diacetyl မွထြက္လာေသာ မီးခိုးရနံ ့က အဆုပ္ကိုအဆိပ္ျဖစ္ေစပါတယ္။ ပူပူေႏြးေႏြး ေဖါက္ျပီးခါစ ေပါက္ေပါက္ကို ပလပ္စတစ္ဗူး(သို ့)ပလပ္စတစ္အိတ္ထဲ ထဲ့ထားရင္ေတာ့ ပိုဆိုးရြားေစျပီေပါ့ရွင္။ အေမရိကန္မွာ ေလ့လာစမ္း စစ္ခ်က္မ်ားအရ၊ ေပါက္ေပါက္ေဖါက္ေရာင္းခ်သူမ်ားက ထိုမီးခိုးရနံ ့ကိုရိႈက္ရႈေနရလို ့ အဆုတ္ကို အဆိပ္ျဖစ္ေစပါတယ္တဲ့။ ထို ့ျပင္ အဆုတ္ကင္ဆာေ၀ဒနာရွင္ ၁၀ ဦးတြင္ ၄ ဦးခန္ ့က ေထာပတ္ရနံ ့နဲ ့ေဖါက္ထားတဲ့ ေပါက္ေပါက္ဆုပ္ပူပူကို ပလပ္ စတစ္ခြက္(သို ့မဟုတ္)ေဖာ့အတုဗူးျဖဴထဲမွာထဲ့၍ တေန ့၂-ၾကိမ္က်ျဖင့္ ၁၀-ႏွစ္ခန္ ့ၾကာ စားေသာက္မိတယ္လို ့ ေဖာ္ျပထား ပါတယ္။

(၉) အာလူး။ ဟင္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားႏွင့္ လိုက္ဖက္ကာ၊ စားအိုးၾကီးတဲ့ မိသားစုအတြက္ အာလူးကဟင္းအပြါးခတ္ေပးသလို၊ အာဟာရ ျပည့္အရသာရွိသေလာက္၊ ေစ်းႏႈန္းလည္းခ်ိဳသာတာမို ့့ အာလူးဟာ အိမ္ရွင္မမ်ားအတြက္ လက္စြဲျဖစ္လို ့ေနပါတယ္။ သို ့ေသာ္ အခ်ိဳ ့အာလူးခြံေတြမွာ အစိမ္းေရာင္အစက္အေျပာက္ေတြ ပါရွိၾကျပီး၊ အာလူးသီးထဲမွာ ကလိုဖီးလ္ဓာတ္ အေျမာက္ အမ်ားပါရွိိျခင္းေၾကာင့္ ပံုမွန္အေရာင္ႏွင့္မတူ တမူကြဲဲျပားလို ့ေနပါတယ္။ အဲဒီအာလူးထဲမွာပါတဲ့ အရသာအတန္ငယ္ခါးသက္ျပီး solanine(ေခၚ)အဆိပ္သင့္ ဓာတုပစၥည္းတစ္မ်ိဳးေၾကာင့့္၊ စားသံုးမိတဲ့အခါ ေအာ္ဂလီဆန္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုုက္၍ ၀မ္းေလ်ာျခင္း၊ အစာမေက်ပ်ိဳ ့အန္ျခင္း တို ့ျဖစ္ေစပါတယ္၊ ကိုယ္ခံအားနည္းတဲ့ သက္ၾကီးရြယ္အိုနဲ ့ ကေလးေတြဆို အသက္အႏၱရာယ္ ေတာင္္ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္လို ့ Nebraska လင္ကြန္းတကၠသိုလ္မွ ပေရာ္ဖက္ဆာတစ္ဦးျဖစ္သူ Alexander Pavlista က ဆိုပါတယ္။ ယေန ့အေမရိကန္ႏိုင္္ငံတြင္ အစိမ္းေရာင္ပါေနေသာ အာလူးေရာင္းခ်မႈကို ပိတ္ပင္ထားၾကပါတယ္။

(၁၀) ခရမ္းခ်ဥ္သီး။ ဗဟုသုတအေနနဲ ့မွ်ေ၀ရပါလွ်င္၊ ေရွးယခင္ကာလမ်ားက ခရမ္းခ်ဥ္သီးကို ဘယ္ရီးသီးကဲ့သို ့သစ္သီး အျဖစ္စားသံုးခဲ့ၾကေသာ္လည္း၊ ၁၈၉၃တြင္ အေမရိကန္ Supreme Court ၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္အရ၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီးကို ဟင္းသီးဟင္း ရြက္မ်ိဳးႏြယ္၀င္အျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ ခရမ္းခ်ဥ္သီးက အသားအေရလွပမႈအတြက္သာမက၊ ခႏၶာကိုယ္တြင္းက်န္းမာေရး ကို မ်ားစြာေထာက္ကူျပဳလို ့ ေဖ်ာ္ရည္၊ အသုပ္ ႏွင့္ ဟင္းလ်ာမ်ားတြင္ အရသာတိုးဟင္းအႏွစ္အျဖစ္ အသံုး၀င္လွပါတယ္။ သို ့ ေသာ္ အသီးထဲရွိအေစ့မ်ားတြင္ပါရွိေသာ Glycoalkaloid(ေခၚ)သဘာ၀ဓာတုပစၥည္းက အရိုးအဆစ္မ်ားကို အဆိပ္တက္ေစလို ့၊ အေၾကာ/အဆစ္ေရာင္သူမ်ား၊ ေဂါက္ေရာဂါ ႏွင့္ ေလးဘက္နာေရာဂါသည္မ်ား ခရမ္းခ်ဥ္သီးႏွင့္ လံုး၀မတည့္ပါ။ အကယ္၍ မျဖစ္ မေနစားလိုပါက အသီးထဲရွိအေစ့ကို ကုန္စင္ေအာင္ဖယ္ျပီးမွသာ အနည္းငယ္စားပါ။ (အနီေရာင္ခ်ယ္ရီသီးထဲရွိ အေစ့မ်ားက လည္း ေဂါက္ေရာဂါအတြက္ အဆိပ္ျဖစ္ေစလို ့ အေစ့ဖယ္၍စားသံုးပါ)

(၁၁) ၾကက္သြန္နီ။ ဟင္းအရသာေကာင္းေစရန္ နဲ ့ ဟင္းအႏွစ္ရေစဖို ့ ၾကက္သြန္နီက ဟင္းလ်ာအားလံုးနီးပါးအတြက္ မရွိမ ျဖစ္ပါ။ က်န္းမာေရးရႈေထာင့္မွၾကည့္ရင္လည္း သူမတူေအာင္ ေဆးစြမ္းထက္ျမက္ေစလို ့ ေဆးသိပၸံမ်ားသာမက၊ ျမန္မာ့ေဆး က်မ္းမ်ားမွာလည္း ၾကက္သြန္နီရဲ ့ အသံုး၀င္ပံုကို အက်ယ္တ၀င့္ေရးသားမွတ္တမ္္းတင္ထားျခင္းခံရပါတယ္။ သို ့ေသာ္ ၾကက္ သြန္နီကို အခြံႏႊာထက္ျခမ္းျခမ္းျပီးေနာက္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္လတ္တေလာအသံုးမလိုေသးလို ့၊ ေနာက္ေန ့မွဆက္သံုး တဲ့ အခါမ်ိဳးေတြရွိတတ္ပါတယ္။ အဲဒီလို တညတာဖယ္ထားမိတဲ့အခါ၊ အဆိပ္နဲ ့ဗက္တီးရီးယားေတြေပါက္ပြားလာၾကျပီး၊ ေနာက္ တေန ့ ခ်က္ျပဳတ္စားသံုးမိတဲ့အခါမွာ အစာအိိမ္ကိုပိုး၀င္၍အစာေခ်ရည္မ်ားပိုလွံ်စိမ့္ထြက္လာကာ အစာအဆိပ္သင့္ေစပါတယ္။

(ေပါက္ေပါက္…..မွ်ေ၀သည္)